ویژنامه ایام فاطمیه

در اسلام قبول ظلم ممنوع و دفاع از حق مقدس است

یک استاد حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه دفاع از حق در اسلام مقدس است، گفت: وقتی مورد ظلم قرار می گیرد وظیفه انسان این است که مقاومت و ایستادگی کند چون ایستادگی نکردن به معنای پذیرفتن ظلم است و قبول ظلم در اسلام ممنوع است و نباید تن به ظلم داد.

به گزارش جماران، حجت الاسلام و المسلمین محمد سروش محلاتی در حسینیه دارالزهرا (س) با موضوع «مظلومیت و مقاومت فاطمه زهرا (س)» سخنرانی کرد و گفت: یکی از مسائلی که در زندگی حضرت زهرا قابل توجه است این است که حضرت در یک دوران کوتاه بین وفات پیغمبر تا شهادت خود حضرت چهره کاملا معترضانه ای داشت و در حال خشم، قهر و اعتراض بود. هیچ کس نمی تواند این مطلب را انکار کند. وقتی که حضرت به مسجد آمد و خطبه خواند سراسرش آتشین مکالمه ای که بعد از آن اتفاق افتاد بسیار مکالمه تندی است.

این استاد حوزه و دانشگاه در صحیح مسلم که معتبرترین کتاب حدیثی اهل سنت است این روایت نقل شده است که پس از آن مکالمه بین حضرت زهرا و شخص خلیفه بود که در هفته اول بعد از وفات پیامبر دارد صحیح مسلم دارد که حضرت زهرا تا آخر عمرش دیگر با خلیفه صحبت نکرد. این نوع از اعتراض که بسیار سخت و سنگین است باید فلسفه روشنی داشته باشد.

وی در مورد فلسفه این مظلومیت و مقاومت اظهار داشت: در علل الشرایع شیخ صدوق آمده است که خلیفه دوم به حضرت علی (ع) گفت خلیفه اول می خواهد به ملاقات حضرت زهرا (ع) بیاید ولی ایشان او را نپذیرفته است و شما وساطت کن که این ملاقات انجام بگیرد. امیرالمؤمنین(ع) پذیرفتند و بعد از آمدن به منزل با حضرت زهرا (س) مطرح کردند. فاطمه (س) جواب می دهد با خدا قسم به آنها اجازه ورود نمی دهم و تا زنده هستم با آنها حرف نخواهم زد. باید پس از مرگ پدرم با ببینم و شکایت آنها را به پیامبر (ص) بکنم.

سروش محلاتی ادامه داد: وقتی فاطمه زهرا (س) فهمید که امیرالمؤمنین تقاضای آنها را پذیرفته ایشان هم فرمود مانعی ندارد. وقتی که به حضرت زهرا (س) سلام کردند جواب آنها را نداد و روی خود را از آنها برگرداند. یعنی نه جواب سلام داد و نه با آنها صحبت کرد و فقط به اینجا ختم کرد که شنیدید حضرت رسول (ص) فرمود غضب فاطمه (س) غضب خدا است؟ خدایا تو شاهد باش که من از اینها غضبناک هستم.

وی افزود: یکی از مسائل عجیب در همین جا وصیت حضرت زهرا (س) است که نه قبل و نه بعد سابقه ندارد. فاطمه زهرا به امیرالمؤمنین فرمودند سفارش می کنم احدی از این افراد که در حق من ظلم کردند بر جنازه من نباید حضور پیدا کنند و اصلا برگزاری مراسم تدفین حضرت زهرا (س) در شب به خاطر همین مسأله بود. مرحوم سید جعفر شهیدی نقل کرده از ابن عبدالبر که می گوید وقتی فاطمه زهرا از دنیا رفت عایشه می خواست وارد اتاق حضرت زهرا (س) شود اسماء بنت عمیس جلوی عایشه را گرفت و گفت فاطمه (س) وصیت کرده که شما حق ورود به خانه او بعد از فوت او را ندارید.

این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: تک تک اعمالی که حضرت زهرا (س) در این مدت 75 یا 95 روز بعد از وفات پیامبر (ص) انجام داده جنبه اعتراضی دارد و وصیت، دفن و مجهول بودن محل دفن هم اعتراض است و ما در تاریخ خودمان این نوع برخورد را سراغ نداریم و جای دیگر هم ندیدیم. لذا اگر بنا باشد زندگی حضرت زهرا (س) مورد بررسی و تحلیل قرار بگیرد یک جنبه بسیار مهم این جنبه است.

وی افزود: علامه مجلسی در جلد بیست و نهم بحارالأنوار این سؤال را مطرح کرده که چرا آنقدر حضرت زهرا (س) که بی اعتنای به دنیا است به مسأله فدک تأکید دارد؟ مسأله این است که بین آن مظلومیت که محل تردید نیست با این مقاومت و قهر که این هم محل تردید نیست چه نسبت و رابطه ای وجود دارد؟ یک مسأله فقهی است که وقتی حقی از ما ضایع می شود چه کاری باید بکنیم و در برابر ظلم چه عکس العملی باید نشان داد و تا کجا باید ایستاد و مقاومت کرد؟

سروش محلاتی گفت: فهم سیره فاطمه زهرا (س) هم به ما کمک می کند که شخصیت حضرت زهرا (س) را بفهمیم و هم کمک می کند که این مسأله فقهی که مورد استفاده خود ما هست برای ما روشن شود. پاسخ اولی که در این زمینه وجود دارد این است که وقتی مورد ظلم قرار می گیرد وظیفه انسان این است که مقاومت و ایستادگی کند چون ایستادگی نکردن به معنای پذیرفتن ظلم است و قبول ظلم در اسلام ممنوع است و نباید تن به ظلم داد.

وی با اشاره به نگاه شهید مطهری به این مسأله، اظهار داشت: شهید مطهری می فرماید با توجه به اینکه علی (ع) و فاطمه بی اعتناترین مردم به مادیات دنیا بودند مخصوصا وقتی فاطمه (س) از پیامبر (ص) شنیده بود که به زودی به ایشان ملحق می شود، پافشاری در قضیه فدک دلیل روشنی بر وظیفه بودن احقاق حق است. زندگی تنازع بقا نیست اما کوشش برای بقا هست.

این استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: در اسلام فنا شدن به خاطر استیفای حقوق شهادت است. حتی کسی که برای احقاق حق مادی خود کشته شود اسلام آن را مقدس می داند چون از حق دفاع کرده است. چون اگر فاطمه (س) به دنبال فدک نرفته بود تن به ظلم داده بود حق خودش را مطالبه می کند.

وی گفت: تحلیل دوم در مورد دلیل دفاع حضرت زهرا (س) از فدک این است که فدک تنها حق او نبود و حق خاندان عصمت و طهارت و حق ذریه او بود و می توانست از حق خودش بگذرد اما نمی توانست از حق نسل های آینده بگذرد. پیامبر اکرم (ص) می دانست که اهل بیت (علیهم السلام) در چه مصائبی قرار می گیرند و می دانست که نیازمند به یک پشتوانه مالی هستند و فدک را برای این جهت در اختیار فاطمه (س) قرار داده بود که آنها بتوانند در برابر مسائلی که در آینده اتفاق می افتد مقاومت و ایستادگی کنند.

سروش محلاتی افزود: تفاوت تحلیل اول و دوم این است که در تحلیل اول نگاه شهید مطهری به جنبه فردی حق است که هرکسی باید از حق خود دفاع کند. اما در تحلیل دوم حق جنبه عمومی پیدا می کند و علامه مجلسی می گوید که حضرت زهرا (س) حتی اگر از حق خود صرف نظر می کند باید از حق دیگران دفاع کند.

وی بیان کرد: تحلیل سوم این است که فاطمه زهرا (س) در این مسأله فدک و ارث مسائل دیگری را می بینند و این در واقع بهانه ای برای طرح یک دعوای بزرگتر است. دعوای بزرگتر این است که افرادی که بعد از پیامبر حکومت را به دست گرفتند صلاحیت و شایستگی حکمرانی را ندارند. اعتراض حضرت زهرا (س) مسأله این است که این سیستم مبتنی بر ظلم است و با تضییع حقوق دیگران کار خودش را پیش می برد و اینجا جای کوتاه آمدن و بخشیدن نیست.

این استاد حوزه و دانشگاه افزود: عفو مربوط به مواردی می شود که شخصی خطایی در مورد انسان انجام داده و بعد از اینکه خطا را انجام داد و نوبت به مجازات رسید، حس انتقام و انتقام جویی در انسان وجود نداشته باشد. زمانی که بحث انتقام است اسلام می گوید آن را دنبال نکنید اما زمانی که مطالبه حق است، دعوت به عفو نیست چون عفو به معنای صرف نظر کردن از حق وجود ندارد. مخصوصا جایی که جنبه مطالبه عمومی پیدا می کند کسی مجاز به عفو نیست.

خوانده شده 315 بار
Share this article
برای نوشتن دیدگاه وارد سایت شوید.
بازگشت به بالا