حجت الاسلام احمد مبلغی استاد حوزه علمیه قم نسبت به پیشتازی و جلوداری برخی جاهلان و شعله ور شدن آتش تفرقه در جهان اسلام توسط آنها هشدار داد و گفت: اگر ما خدای ناکرده به هر بهانه، و تحت هر عنوان در زمین تعصب و طائفه گری بازی کنیم در خلق “گناه اجتماعی تفرقه و تبعات آن” شریک خواهیم بود.

 به گزارش شفقنا حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی در دیدار با مدیران برخی دانشگاه ها و موسسه های علمی کشور اندونزی در قم خاطرنشان کرد: اگر جاهلانی چه درشیعه و چه در اهل سنت، حرکت تفرقه افکنانه ای را انجام دهد، همه به جای  رفتن و حاضر شدن در زمین آنان، و اقدام به بازی خطرناک در میدان تعصب و تفرقه، به نفی و کنترل عمل جاهلانه آنان اقدام نمایند. او گفت: باید در برابر خشونت  داعشیزم، پرچم فکری  “سَلام ” را بلند کنیم و به آن سمت برویم والبته سلم بین امت و نه سلم در برابر داعش، مگر آن که برگردند. استاد حوزه علمیه قم شعار سلم را از اساسی ترین، برجسته ترین و کانونی ترین شعارهای اسلام دانست، و گفت: تفاوت اسلام با ادیان دیگر در این است که سلم در نام خود دین اسلام تعبیه شده است.او گفت: از طرف دیگر اسلام برای تحیت مکرر میان افراد، (هنگامی که به همدیگر می رسند) واژه سلام را  انتخاب کرده که ناظر به روابط مبتنی بر سلم و صفا است.

مبلغی افزود: اسلام افزون بر این ها  راهبرد سلم را در قبال جاهلان برگزیده (قالوا سلاما)، و از همه خواسته است که داخل در  سلم بشوند (ادخلوا فی السلم کافه). او ادامه داد: بنابراین باید ضمن داشتن هوشمندی جدی برای فریب نخوردن، بر روی ریل سلم و سلام حرکت کنیم  و شعار، راهبرد، نگاه، اندیشه و جوهر حرکت ما را سلم بین امت تشکیل دهد. استاد برجسته حوزه علمیه قم گفت: کلام و فعل جاهل هرگز بوی سلم  و سلام نمی دهد؛ بلکه آنها همیشه دنبال آن هستند تا جامعه را به آتش اختلاف بکشانند و مومنان باید با عبور از این جاهلان، پادزهر حرکت های جاهلانه آنان را تعمیق، ترویج و تنفیذ سلم و سلام قرار دهند در غیر این صورت، خشونت آنان رواج می یابد و تفرقه آنان مستقر می گردد. او افزود: در مذاهب مختلف جاهلانی وجود دارد که بهانه ها و زمینه های تفرقه و جدایی را فراهم می کنند و اسلام به ما می آموزد که مومنان  از کنار جهل جاهلان، عبور کرامت آمیز [و نه ماندن و جزئی از مشکل و دعوا شدن] داشته باشند بلکه بالاتر بر سلم تمرکز،  و شعار  سلام  را سردهند تا “خشونتِ تفرقه” مستقر نگردد. به بیان دیگر بخش مهمی از مقابله با خشونت تفرقه، تمرکز راهبردی بر سلم و سلام است

مبلغی افزود: اگر عالمان و فرهیختگان به جای مقابله هوشمندانه، به توهین های مذهبی جاهلان و کوتاه اندیشان مجال توسعه دهند، به صورت طبیعی جاهلان ابتکار عمل را بیشتر به دست خواهند گرفت. او گفت: امروز شرایط جهان اسلام به گونه ای است که حفره های آتش تفرقه در برابر آن قرار گرفته است و مشابه چنین وضعیتی در عصر جاهلیت بویژه در آستانه بعثت پیامبر اسلام (ص) پیدا شده بود. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس خاطرنشان کرد: متاسفانه شرایط امروز کشورهای اسلامی از آنچه که در اواخر دوره جاهلیت شکل گرفته بود، نیز خطرناک تر شده است.

مبلغی ادامه داد: مسلمانان امروز در خطر تفرقه، درگیری های نظامی وکشتارها و به تعبیری در لبه حفره های آتش اختلاف شدید (شفاحفره من النار) قرار گرفته اند. او گفت: در چنین شرایطی اولین، فوری ترین و واجب ترین کار نجات دادن ( و به تعبیر قرآنی انقاذ) امت اسلامی است تا در شکاف ها و حفره های آتش فرو نیافتد. استاد حوزه علمیه قم افزود: همانگونه که در ابتدای ظهور اسلام، دین مبین اسلام با ابزار وحدت و الفت، مردم را از غلطیدن در حفره های آتش اختلاف نجات داد، امروز هم تنها ابزار نیرومند برای نجات مسلمانان، وحدت، انس و الفت میان قلوب آنان است.او با اشاره به اینکه وحدت مورد توجه اسلام فراتر از همراهی صوری، همنشینی ظاهری، و وحدت خشک است، گفت: وحدت اسلامی دارای روح لطافت بخش “الفت میان قلوب” است.

مبلغی افزود: ما باید هر کوشش، ابتکار و اقدامی که می تواند دور شدن قلب ها را از بین ببرد و بین آنها انس والفت ایجاد کند، را اجرایی و عملیاتی کنیم. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به اینکه وحدت از نوع الفت و انس به ارتباطات، ابتکارات و تحمل  های گسترده نیاز دارد، گفت: ما باید با افزایش روحیه تحمل در خود، حالت احساس رمیدن و فرار  قلب ها از یکدیگر را از بین ببریم. او گفت: هر گروه و فردی که به جای نزدیک شدن به عمل به اصل ” قَالُوا سَلاَماً ” در زمینی که جاهلان برای تکفیر واختلاف بین مسلمانان ایجاد کنند، بازی کند، شریک جرم است.

مبلغی با بیان اینکه جرم تفرقه، عذاب دردناک در پی آن است، گفت: ما هر اندازه و به هر بهانه در زمین تعصب و طائفه گری بازی کنیم در خلق تفرقه شریک هستیم، در نتیجه، هر گناه، خطر و مشکلی که ایجاد شود وزر آن بر عهده افرادی است که تحت تاثیر جاهلان قرار گرفته و آن ها را عملا تایید کرده اند. عضو مجلس خبرگان رهبری در پایان در پاسخ به سوالی در مورد شیوه برخورد با عوامل ایجاد تفرقه، ضمن اشاره به اینکه تفرقه چی ها را باید منزوی کنیم، گفت: با حمایت همه، ممنوعیت و محدودیتی هوشمندانه برای اهل تکفیر و تفرقه ایجاد شود، البته بخشی از اهل تفرقه نیز باید دعوت به گفت وگو شوند. او در پاسخ به سوالی در مورد اختلافات بین ایران و عربستان سعودی گفت: شاید تصور پیشرفت جدی در برطرف شدن بخش قابل توجهی از اختلافات بین ایران و سعودی زود باشد؛ ولی ایران آمادگی دارد تا اختلافات خود را با سعودی ها تقلیل دهد، البته در صورتی که طرف مقابل نیز عزمی از خود نشان دهد.

مبلغی با اشاره به این نکته که توسعه تفرقه به ضرر همه است، گفت: جمهوری اسلامی ایران دارای آرمان وحدت اسلامی است و این فرصت و چارچوب مهمی را  برای تقلیل اختلاف فراروی ایران و سعودی می گشاید.عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: راضی نیستیم در مسیر انشقاق به جلو برویم بلکه تمایل به کنترل این اختلاف ها داریم و این به نفع همه است. او خطاب به مدیران و مسئولان دانشگاه های اندونزی ادامه داد: اندونزی کشور بسیار بزرگ و با جمعیت قابل توجه و انسان های با صدق و صفا، علاقمند به اسلام واندیشمندان برجسته ای است و این کشور با چنین ظرفیتی  باید نقش خود را برای فعال شدن و عملیاتی کردن شعار “سلم و سلام” در امت ایفا کند. مبلغی گفت: اندیشمندان اندونزی باید کشور خود منادی وحدت کنند و بدانند تفرقه به نفع اسلام، پیامبر اسلام (ص) وآینده و گذشته ما نیست، اگر کسانی دچار جهالت می شوند باید آنها را مدیریت کنیم نه اینکه خود ما تحت تاثیر شرایط خلق شده از سوی آنها قرار بگیریم.

منتشر شده در اخبار

امروزه تعصب به عنوان یک خصلت جاهلیت با نام دین و مذهب تبلور یافته است. رییس دانشگاه مذاهب اسلامی با بیان این که وقوع جاهلیت اجتماعی در فضای امت اسلامی بسیار خطرناک تر از جاهلیت پیش از اسلام است، گفت: تبدیل شدن افراط به یک پدیده اجتماعی، امت را در شرایط افراط زدگی و ورود به آستانه جاهلیت و وضعیتی بحرانی قرار داده است.

به گزارش شفقنا از روابط عمومی دانشگاه، جمعی از اندیشمندان و علمای کشورهای هندوستان و موریتانی با حضور در دانشگاه مذاهب اسلامی تهران با حجت الاسلام و المسلمین “ احمد مبلغی” رئیس دانشگاه دیدار و گفتگو کردند.

 در ابتدای این دیدار حجت الاسلام مبلغی با اشاره به مقوله رفتارهای جاهلانه گروه های تندور  در فضای امت اسلامی گفت: آنچه هشدار دهنده است این که این رفتارها صورت متراکم، متداوم و منسجم به خود گرفته است.

رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی با بیان این که افراط گرایی جامعه اسلامی را از حیث تاریخی در وضعیتی بسیار خطیر قرار داده است، تصریح کرد: این وضعیت خطیر را باید هر چه زودتر کنترل کرد و گر نه “جاهلیت جدید”  امت اسلام (یا بخش هایی از آن) را فرا می گیرد. وی خاطرنشان کرد: اگر چه امت اسلامی از حیث ساختار فکری و دینی متعادل ترین و والاترین امت است (که قرآن به آن اشاره نموده است) ولی امروزه به دلیل  افراط گری گروه های بی خرد و جاهل، وضعیتی بحرانی پیدا کرده است.

حجت الاسلام مبلغی در تحلیل این بحران اظهار داشت: در نتیجه افراط گرایی، جهت گیری ها و رفتارهای کلانی در حال شکل گرفتن و تحمیل شدن به امت اسلامی است که می رود تا شکاف های عمیق فکری، اجتماعی و اخلاقی را در امت اسلامی پایه ریزی کند. وی افزود: با وقوع این شکاف ها (که نشانه های اولیه آن گاه مشاهده می شود) رفته رفته امت را  جاهلیتی بزرگ و خطرناک فرا می گیرد.

رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی در ادامه با برشمردن ویژگی ها و خصوصیات جاهلیت، گفت: جاهلیت ویژگی ها و خصوصیت هایی دارد که در میان آن ها دو خصلت از برجستگی بیشتری برخوردار هستند و این دو، یکی افراط گرایی و دیگری عصبیت است. وی با اشاره به دلایل و استناد قرآنی این بحث، عنوان کرد: بر اساس آیه شریفه “وکان امرهم فرطا” و حدیث “لا یری الجاهل اما مفرطا او مفرطا”  افراط گرایی شاخصه جهل است که متاسفانه افراطی گری در امت اسلام عمق و گسترش یافته است.

دکتر مبلغی خاطر نشان کرد: تبدیل شدن افراط ( که نشانه ی جهل است) به یک پدیده اجتماعی در جهان اسلام، همه امت را در شرایط افراط زدگی و ورود به آستانه جاهلیت قرار  داده است. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با بیان این که گاه افراط در سطوحی ابتدایی و محدود است که این خطری جدی برای جامعه نیست، یاد آور شد: اگر این پدیده به سطح روابط اجتماعی در جامعه پا نهاد دیگر خطرناک می شود؛  زیرا به پدیده ای تبدیل شده است که بر اساس آن، روابط جاهلانه می گردد. وی اظهار داشت:  اگر در روابط انسانی جامعه، مناسبات جاهلانه و غیر اخلاقی فعال شود، “جاهلیت اجتماعی” رخ می دهد که متاسفانه امروز افراط گری به سطح مناسبات امت اسلامی پای نهاده است و دوره ای به نام جاهلیت را در آستانه شکل گیری قرار داده  است. این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به این که شاهد آن هستیم که افراطی گری در قالب تکفیر، تفسیق، تبادل سوء ظن و قتل و جنگ، رواج و نمود یافته است، گفت: اگر در صدد زدودن این وضعیت نباشیم، جاهلیت اجتماعی فضای جامعه ی اسلامی را فرا خواهد گرفت به گونه ای که دیگر نمی توان از آن خلاصی یافت و در صورت بروز این مسأله، امت اسلامی هلاک خواهد شد.

حجت الاسلام مبلغی در ادامه به دومین ویژگی از ویژگی های جاهلیت با عنوان«تعصب» اشاره کرده و اظهار داشت: تعصب آنچنان در بافت جهل و جاهلیت وجود دارد که قرآن کریم بدان اشاره و از آن به “حمیت جاهلی” نام می برد. این ویژگی جاهلیت امروزه با نام دین و مذهب تبلور یافته است و به اولین و بارز ترین شاخصه های مجموعه هایی از مذاهب بدل شده است در حالی که در اسلام، تعصب – همانطور که از متون دینی استنباط می شود – را باید نسبت به اصول اخلاقی متوجه ساخت.

رییس دانشگاه مذاهب اسلامی، افزود: نهج البلاغه نیز به این مضمون اشاره می کند و در این باره می گوید اگر می خواهید تعصبی داشته باشید در مورد صفات پسندیده ی اخلاقی داشته باشید. امام علی(علیه السلام) همچنین می فرمایند نسبت به “امر بزرگ شمردن قتل ” تعصب داشته باشید. این سخن به یک ویژگی پسندیده ی اخلاقی اشاره دارد و آن بزرگ دانستن گناه قتل و پرهیز از آن است؛ بدین معنا که کشتن مردم را امری ساده و آسان نپنداریم و به وجدان خود اجازه ندهیم تا کشتن مردم را سبک شمرد و آن را بپذیرد. وی بیان داشت: اما امروز شاهد هستیم که متاسفانه گروه های متعصب با تعصب ورزی های طائفه ای،  قتل مردم را راحت و آسان کرده اند و در نتیجه،  افکار عمومی را دچار دین گریزی کرده اند. این چهره تقریبی جهان اسلام تاکید کرد: دو ویژگی عصبیت و افراط اندک اندک در حال رسوخ به جامعه ی اسلامی هستند و اگر در برابر آنها تدبیری نیاندیشیم و کاری نکنیم، جاهلیت در جامعه حکم فرما می شود که این امر مساوی با تضعیف دین و انهدام امت خواهد بود.

حجت الاسلام مبلغی گفت: وقوع جاهلیت اجتماعی در فضای امت اسلامی بسیار خطرناک تر از جاهلیت پیش از اسلام است؛ چرا که جاهلیت نخستین، تحت پوشش دین عمل نمی کرد و در عین حال در باطن آن، پایبندی به برخی اصول اخلاقی مانند وفای به عهد مشاهده می شد. رییس دانشگاه مذاهب اسلامی در پایان با تاکید و تذکر به این نکته که اگر جاهلیت نوین مجال رشد بیابد، تحت پوشش دین وارد می شود و با سوء استفاده از آن، جهل و بی اخلاقی را ترویج می دهد و این مشکلی بزرگ است، بیان داشت: امروز بر ما و بر همه ی علما واجب است که در مورد این بیماری بزرگ بر حذر باشیم و با عوامل ناقل ویروس جاهلیت مقابله نمائیم.

منتشر شده در اندیشه
یکشنبه, 08 بهمن 1391 08:32

مشی اعتدالی پیامبر(ص)

سید جواد ورعی
چکیده :«رفتارهای افراطی» در طول تاریخ مولد «رفتار های تفریطی» بوده است. از آن جا که رفتارهای افراطی به نام دین از دین داران سر می زده، برخورد با آنان بسیار دشوار و پیچیده بوده، زیرا کوچکترین مخالفت با آنان به نام «مخالفت با دین» قلمداد می شده است. از این رو، امیر مؤمنان خود را تنها کسی می دانست که می توانست چشم این فتنه را کور کند و با مدعیان دین داری، نماز شب خوانان و قاریان قرآن به جنگ برخیزد. شاید به همین دلیل رسول خدا(ص) و علی (ع) «جاهلان متنسّک» و «عالمان متهتِک و بی تقوا» دو گروهی شمرده اند که کمرشان را شکسته اند....
یکی از خصوصیات رسول خدا (ص) و دینی که از آن ترویج می کرد ، «اعتدال و میانه روی» بود. رسول خدا با مشی اعتدالی و پرهیز از افراط و تفریط، و با خلق نیکوی خود مردم را به دین جذب می کرد. خدای متعال در قرآن به خطاب به پیغمبرش می فرماید:
«فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَ لَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ ….. ؛ به (برکت) رحمت الهى، در برابر مردم‏ نرم و مهربان شدى! و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراکنده مى‏شدند. پس آنها را ببخش و براى آنها آمرزش بطلب! » (آل عمران: ۱۵۹)
اصولا نرم خویی و محبت رسول خدا به مردم مهم ترین عامل جذب و جلب دل های آنان بود. اصولا آیینی که او آورد نسبت به آیین های قبلی سهل تر و آسان تر بود. در شریعت او از قوانین سخت شرایع قبلی خبری نبود. امت او نیز «امّت وسط» خوانده می شد. «و کَذلِکَ جَعلناکُم اُمّه وَسَطا ؛ و این چنین ما شما را امت وسط و معتدل قرار دادیم.» (بقره : ۱۴۳)
امت اسلامی در میان «مشرکان» که بر مادیّت و جسمانی بودن تأکید فراوان داشته و تنها به زندگی دنیوی اهمیت می دادند، و «اهل کتاب» که بر رهبانیت تکیه کرده و هیچ توجهی به زندگی دنیوی نداشتند، امتی معتدل که هم به زندگی دنیا و هم به زندگی آخرت توجه دارد، معرفی می شود. اما یکی از مشکلات پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) در صدر اسلام وجود جریان های افراطی بود. کسانی که از نظر عقیدتی یا عملی و رفتاری تندروی کرده، دچار انحراف گشته و موجب گمراهی دیگران شدند. افزون بر آن، از اسلام نیز چهره ای خشن ترسیم می کردند.
«خوارج» نمونه بارز این جریان بودند. که تفکرات شان در ادوار بعدی در کالبد سلفی ها و وهابیون دمیده شد و بلای امروز اسلام و امت اسلامی است. آن چه به اختصار و بسیار فشرده در این فرصت مطرح می شود، موضع رسول خدا و ائمه هدی در برابر این جریانات است. رسول خدا تندخویی و رفتار افراطی برخی از اصحاب مانند عمر بن خطاب و خالد بن ولید را کنترل می کرد. آنان در موقعیت های مختلف به محض یک انتقاد، یا یک اعتراض، یا بی ادبی فردی نادان به آن حضرت، یا با این ادعا که فلانی منافق است، به حضرت عرض می کردند:
«یا رسول الله ! اَضرِبُ عنقَه؟ ای رسول خدا گردن اش را بزنم؟!»
پیامبر آنان را کنترل می کرد و اجازه نمی داد تا با رفتار خش و تند و افراطی خود مردم را از اطراف آن حضرت پراکنده کنند. نقل چند نمونه از رفتارهای تند و خارج از ضابطه آنان و عکس العمل رسول خدا در برابر ایشان، عبارتند از:
اعلان برائت پیامبر از رفتار خالد و جبران آن
در ماجرای اعزام خالد بن ولید به سراغ قبیلة بنی جذیمه و قتل آنان به وسیله خالد به جای دعوت به اسلام، پیامبر به محض اطلاع از اعمال تند خالد گریست و بر بالای منبر رفته و به درگاه خدا عرضه داشت:
«اللهم انّی اَبرءُ الیک مما صنع خالد بن ولید» و بدین وسیله از رفتار وی اعلام برائت کرد و علی (ع) را با صندوقی پر از زر به منظور پرداخت دیه مقتولین و جبران خسارت های وارده به سوی آنان فرستاد. (مجلسی، بحارالانوار: ۲۱/ ۱۴۰ )
پذیرفتن عذر حاطب و بخشش او
در ماجرای فتح مکه هم که شخصی به نام حاطب بن ابی بلتعه می خواست گزارش سازماندهی لشکر و آمادگی رسول خدا برای حمله به مکه را با نگارش نامه ای به اطلاع مردم مکه برساند و پیامبر از طریق وحی مطلع شد و علی(ع) و زبیر را به سراغ او فرستاد و نامه را کشف کردند، او نزد پیامبر عذر آورد که قصد خیانت نداشته ، به خاطر خانواده اش در مکه که مدافعی ندارند، چنین کرده است. عمر بن خطاب به رسول خدا عرض کرد: «او را به من بسپارید تا گردنش را بزنم.» اما پیامبر عذر او را پذیرفت. (الإصابة فی تمییز الصحابة : ‏۲ / ۵)
پرهیز از قصاص قبل از جنایت
روزی پس از جنگ شخصی از قبیله بنی تمیم به نام ابو الخویصره به حضرت اعتراض کرد که عدالت را رعایت نکردی! پیامبر به او فرمود: «وای بر تو! اگر من عدالت را رعایت نکنم، چه کسی عدالت را رعایت می کند؟! » اصحاب به خاطر این اهانت قصد کشتن او کردند، رسول خدا مانع آنان شد و اجازه نداد متعرض او شوند و فرمود : «او و پیروان اش اهل نماز و روزه و قرائت قرآن اند ، اما قرآن از گلو و حنجره آنان تجاوز نمی کند.» سپس جمله ای در باره آینده او فرمود :
«سیکون له شیعه یتعمّقون فی الدّین حتّی یخرجوا منه ؛ به زودی دارای پیروانی خواهد شد که در دین تعمّق و سختگیری می کنند تا آن که از دایره دین خارج می شوند.» (بحارالانوار: ۲۲/ ۱۷۳)
امیر مؤمنان علی (ع) از پیامبر نقل می کند که در آینده عده ای که اهل نماز و روزه و قرائت فراوان قرآن اند، ولی خروج می کنند و از دین خارج می شوند. (همان : ۳۳ / ۳۲۴ ـ ۳۴۴)
همین چند نمونه کافی است تا ملاک و میزان سلوک رفتاری رسول خدا را نشان دهد. آن بزرگوار غیر از این که پیامبر خدا بود، رهبر سیاسی امت هم بود. مقتضای برخورداری از قدرت «حلم و بردباری» و «سماحت» و «کرامت و بزرگواری» نسبت به خطاکاران بود. چنان که کنترل اطرافیان و پیروان تندخو و تندرو از جمله روش های مدیریتی آن حضرت بود. اگر کسی از این زاویه رفتار آن حضرت را بررسی کند، موارد بی شماری از این نمونه ها را به دست خواهد آورد.
سرزنش«تعمّق در دین» و تشویق «تفقّه در دین»
یکی از کلید واژه های مرتبط با این موضوع «تعمّق در دین» در احادیث است که از سوی رسول خدا و ائمه هدی مورد سرزنش قرار گرفته؛ در برابر «تفقّه در دین» که بدان سفارش شده است. تفقّه در دین به معنای «شناخت و معرفت عمیق نسبت به دین» است، اما تعمق در دین به معنای «سخت گیری و تندروی در امور دینی» است.
«تفقه در دین» از مقوله «اندیشه و معرفت» است، ولی «تعمق در دین» ـ بنا بر یک تفسیر ـ از مقوله «رفتار و کردار». رسول خدا گروهی از مردم را اهل «تعمّق در دین» دانسته که مانند خارج شدن تیر از کمان، از دین خارج می شوند. «انّ اقواما یتعمّقون فی الدّین، یَمرقون منه کما یمرَق السّهم من الرمیّه» (کنزالعمال: ۱۱/ ۲۸۸، ح۳۱۵۴۳)
از این رو، انجام «کار خوب مستمر، هر چند اندک» را بر «سخت گیری در امور دینی» ترجیح داده، می فرماید:
«ایّاکم و التعمّق فی الدین، فانّ الله قد جعله سهلا فخذوا منه ما تطیقون، فانّ الله یُحبّ مادام من عمل صالح و ان کان یسیر؛ از سخت گیری در دین بپرهیزید، خداوند دین را آسان قرار داده، پس به مقدار توان خود آن را اخذ کنید، خداوند عمل نیک مستمر، هر چند کم را دوست دارد.»
امام علی (ع) هم در توصیف مؤمن خطاب به همّام می فرماید: «مؤمن نه متکلّف است و نه متعمّق» (فیض کاشانی، محجه البیضاء: ۴/ ۳۵۸)
از جمله گروه هایی که به خاطر این خصلت ناپسند از دین خارج شدند، خوارج بودند که در تاریخ به «مارقین» شهرت پیدا کردند. افراد نادانی که معرفت درستی به دین نداشتند، ولی بسیار متصلّب و سخت گیر بودند. این خصلت در میان آنان که بیش از همه به «ظواهر دین» اهمیت می دادند وی از «روح و حقیقت دین» غافل بودند، بیشتر به چشم می خورد. دسته ای از مسلمانان که در صدر اسلام قاری قرآن بودند و کلاه مخصوصی به نام «بُرنُس» بر سر گذاشته و به «اصحاب بَرانِس» شهرت داشتند، و به تعبیر امیر مؤمنان علی (ع) «یقرئون القرآن لایُجاوز حناجرَهم ؛ قرآن می خوانند ولی از حنجره هایشان فراتر نمی رود.» (بحار الانوار: ۳۳ / ۳۴۰)
به خاطر نادانی و ساده لوحی در جنگ صفین فریب معاویه را خورده و حکمیّت را بر علی (ع) تحمیل کردند و در برابر ولی خدا و خلیفه رسول خدا ایستادند و به «خوارج» شهرت یافتند. مشاهده این جریان و موارد مشابه آن و ضرباتی که بر پیکر اسلام و تشیع وارد کردند، اهمیت مشی اعتدالی رسول خدا و ائمه هدی را نشان می دهد. همواره آنان که راه افراط پیموده اند، پس از سرخوردگی راه تفریط پیش گرفته اند.
«رفتارهای افراطی» در طول تاریخ مولد «رفتار های تفریطی» بوده است. از آن جا که رفتارهای افراطی به نام دین از دین داران سر می زده، برخورد با آنان بسیار دشوار و پیچیده بوده، زیرا کوچکترین مخالفت با آنان به نام «مخالفت با دین» قلمداد می شده است. از این رو، امیر مؤمنان خود را تنها کسی می دانست که می توانست چشم این فتنه را کور کند و با مدعیان دین داری، نماز شب خوانان و قاریان قرآن به جنگ برخیزد. شاید به همین دلیل رسول خدا(ص) و علی (ع) «جاهلان متنسّک» و «عالمان متهتِک و بی تقوا» دو گروهی شمرده اند که کمرشان را شکسته اند. «قَطَعَ ظَهْرِی اثْنَانِ عَالِمٌ مُتَهَتِّکٌ وَ جَاهِلٌ مُتَنَسِّکٌ» (بحارالأنوار : ۱/ ۲۰۸)
یکی با بی تقوایی و لا ابالی گری و دیگری با جهالت و نادانی. این حقیقت را شاعری خوش ذوق به نظم کشیده و می گوید:
فساد کبیــر عالم متهتک و أکبـر منه جاهل متنسک‏
هما فتنة للعالمین عظیمة لمن بهما فی دینه یتمسک‏
یعنی عالم بی پروا فسادی بزرگ است و بزرگتر از آن جاهل عابد و اهل مناسک است. آن دو فتنه بزرگی برای کسانی هستند که بخواهند در دین خود به آنان تأسّی کنند. (شهید ثانی، منیه المرید: ۱۸۲)
تندروی علاقمندان اهل بیت و عدم رعایت قوانین و مقررات شرعی و زیر پا نهادن حقوق دیگران، صدماتی به اهل بیت و مکتب شیعه وارد کرده است. به عنوان نمونه در تاریخ نقل شده :
علاقه به امام و ستم به دیگران!
دعبل پس از سرودن قصیده «مدارس آیات» به خراسان رفته و خدمت حضرت رضا (ع) رسید و قصیده را برای آن حضرت انشاد کرد و حضرت بیتی بدان افزودند. حضرت به رسم صله ده هزار درهم از درهم هایی که نام حضرت بر آن نقش بسته بود، به او اهدا کرد. او در مراجعت از خراسان عبورش به قم افتاد و مردم قم از او هر درهم را به ده درهم خریدند. به نقلی دیگر، حضرت علاوه بر آن یکی از جامه های خود را نیز به دعبل هدیه کرد.
چون دعبل به قم رسید، ‌قمی ها از او خواستند که سی هزار درهم بگیرد و جامه را بدهد. ولی وی نپذیرفت و به راه خود ادامه داد. هنگامی که از حدود قم خارج شد، جمعی از جوانان قم که در راه او کمین کرده بودند، جلو راهش را گرفته تا جامه را از او بگیرند و سی هزار درهم بدهند. دعبل قسم خورد که جامه را نمی فروشد مگر این که قطعه ای از آن را به وی دهند تا در کفن اش بگذارد. قمی ها یک آستین به او دادند. او در هجو مردم قم اشعاری سرود:
تلاشی اهل قم و اضمحلّوا تحلّ المخزیات بحیث حلّوا
کانوا شیّدوا فی الفقر مجدا فلمّــا جائرت الاموال ملـوا
یعنی اهل قم پراکنده و نابود شوند. آن ها به هر کجا که بیایند ذلت و خواری هم می آید. در فقر و تنگدستی مجد و بزرگی را استوار ساختند و وقتی که سرمایه ها به آن ها روی آورد، ملول و درمانده شدند. (نامه قم ، ش ۳۴ / ۵۲)
این شعر در تاریخ ماند. آیا جوانان قمی مجاز بودند به خاطر علاقه و محبت زیاد به امام رضا مرتکب عمل خلاف شرع بشوند و حقوق دیگران را زیر پا بگذارند؟! چرا باید با این رفتار نادرست افتخارات مردم قم را لکه دار کنند؟! قطعا آن ها به خاطر علاقه به حضرت رضا و با این انگیزه که آن پیراهن مقدس و متبرک را از آن خود کنند، تلاش می کردند، اما آیا امام رضا (ع) راضی بود که آنان به چنین کاری مبادرت ورزند؟!
الگو و اسوه بودن پیامبر و امام اقتضائات و الزاماتی دارد که باید بدان پای بند بود. از امام و اسوه نه جلو باید افتاد و نه عقب ماند. امام سجاد (ع) در صلوات شعبانیه در وصف رسول خدا و اهل بیت او می فرماید:
«الفلک الجاریه فی اللجج الغامره، یأمن من رکبها و یغرق من ترکها، المتقدّم لهم مارق، و المتأخر عنهم زاهق و اللازم لهم لاحق ؛ آنان کشتی جاری هستند در امواج تاریک، هر که در این کشتی سوار شود در امان است و هر که آن را ترک کند، غرق می شود. هر که از آنان پیشی بگیرد منحرف، و هر که از آنان عقب بماند، رفتنی، و هر که همراه و ملازم آنان باشد، به آنان ملحق می شود.» (اقبال: ۳/ ۳۰۰

منتشر شده در ویژه نامه هفته وحدت

اجازه نمی دهیم آتش تروریسم به مرزهای ایران برسد
آیت الله سید حسین موسوی تبریزی انتخاب خبر: دبیر مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم با اشاره به شکل گیری گروه های تروریستی همانند داعش در منطقه گفت: کشورهای قدرتمند و به خصوص آمریکا همواره به دنبال منافع خود در منطقه بودند و همیشه خواهان تسلط بر خاورمیانه هستند و به همین دلیل به کشورهای منطقه به چشم منفعت طلبی می نگرند.
استعمارگران قیام های منطقه را سرکوب می کنند
آیت الله سید حسین موسوی تبریزی در گفتگو با خبرنگار سایت انتخاب خبر افزود: اگر در تاریخ، مطالعه کنیم به راحتی در می یابیم که هر زمان در کشورهای منطقه، قیامی آزادی خواهانه شکل گرفته کشورهایی همانند آمریکا و انگلیس سعی در سرکوب و به انحراف کشاندن آنها داشتند؛ مثال برجسته آن، قیام مشروطه و کودتای 28 مرداد در ایران است.
دادستان پیشین انقلاب در دوران امام خمینی(ره) در ادامه به دلایل شکل گیری قیام های مردمی در کشورهایی مانند: مصر، لیبی، سوریه و عراق اشاره کرد و گفت: مردم این کشورها بعد از سال های متمادی که تحت نفوذ بیگانگان بودند در انقلاب های خود سعی داشتند که به نوعی استقلال خود را به دست بیاورند. وی ادامه داد: کشورهای قدرتمند هم وقتی این قیام ها و استقلال طلبی ها را مشاهده کردند برای اینکه سلطه خود را بر منطقه از دست ندهند هر کدام از این انقلاب ها را به نفع خود مصادره کردند تا منافع فراوان خود در این کشورها را از دست ندهند.
خاورمیانه، پرچالش ترین منطقه در جهان است
دبیر مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم همچنین به موقعیت استراتژیک منطقه، اشاره و تصریح کرد: شرایط و موقعیت سوق الجیشی خاورمیانه، این منطقه را به یکی از پر چالش ترین مناطق جهان تبدیل کرده است و مسلم است که مردمان این سرزمین ها هم در چارچوب حرکت های ملی گرایانه یا اعتقادات مذهبی، خواهان اداره سرزمین هایشان به دور از دست بیگانه هستند و به همین دلیل ما شاهد انقلاب های متعددی در خاورمیانه بوده ایم.
انقلاب ایران یک حرکت صد در صد مردمی بود
آیت الله موسوی تبریزی در ادامه به پیروزی انقلاب اسلامی در ایران اشاره کرد و گفت: انقلاب ایران یک حرکت صد در صد مردمی بود و همین کشورهای قدرتمند از ابتدای پیروزی انقلاب بسیار تلاش کردند تا مردم را از انقلاب جدا کنند.
دادستان پیشین انقلاب افزود: با پیروزی انقلاب در ایران، در دل مردم سایر کشورهای منطقه، امیدی شکل گرفت تا آنها هم از زیر بار استعمار رهایی یابند و به همین دلیل ابرقدرتها از نفوذ انقلاب ایران همواره ترس و بیم دارند. وی ادامه داد: البته باید به این نکته مهم توجه کنیم که ما هرگز نخواستیم که با زور اسلحه، انقلابمان را صادر کنیم؛ آنچه انقلاب را ماندگار کرد و از گزند کودتا و انحراف، دور نگه داشت، فرهنگ انقلابی بود که تا امروز هم در میان مردم، ماندگار شده است. این استاد حوزه علمیه به ترس استعمارگران از فرهنگ انقلابی اشاره کرد و آن را مهمترین عامل شکل گیری گروه های تروریستی دانست و گفت: اگر ما در منطقه شاهد رشد گروه های افراطی هستیم به دلیل مبارزه با همین فرهنگ انقلاب است.
افراطی گری به سال های اخیر خلاصه نمی شود
وی افزود: البته افراطی گری به سال های اخیر خلاصه نمی شود؛ در اوایل انقلاب اسلامی هم ما شاهد شکل گیری نوعی خشونت در میان گروه های انحرافی بودیم که با ایجاد فضای رعب و وحشت می خواستند انقلاب را از مسیر خود منحرف کنند که با درایت و مدیریت حضرت امام(ره) نتواستند به اهداف خود برسند.
آیت الله موسوی تبریزی اضافه کرد: هدف اصلی جریان های افراطی و خشونت طلب، جوانان پر شور و با استعداد هستند و به همین دلیل است که باید نسل جوان را از خطرات خشونت گرایی آگاه کنیم و به آنها آموزش دهیم که دنباله روی هر ایده و مرامی نباشند؛ جریان های تروریستی از جوانان برای انفجار های انتحاری سوءاستفاده های وحشیانه می کنند.
داعش به نام دین، دست به خشونت می زند
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه همچنین گفت: همین افراطی گری ها و بروز و ظهور جریان های خشونت طلب مانند منافقین در سال های نخستین انقلاب منجر به بدبینی افراد نسبت به یکدیگر شد و به ناچار فضایی امنیتی را در کشور شکل داد. وی افزود: متأسفانه گروه هایی مانند داعش و به طور کلی جریان های افراطی به نام دین دست به خشونت و کشتار مردم می زنند؛ در پاکستان، عراق، سوریه و لیبی می توان به وضوح آثار این خشونت ها را دید که چطور مردم این سرزمین ها را به کام مرگ می کشانند.وی در ادامه به نقش ایران در مبارزه با گروه های تروریستی مانند داعش اشاره و خاطرنشان کرد: امنیت کشورهای منطقه، تضمین کننده امنیت ایران است؛ وقتی مرزهای ما ناامن است قطعاً آرامش کشور در خطر می افتد و ما باید از این خطرات، پیشگیری کنیم.
مردم مسلمان ایران تجاوز به کربلا و نجف را نمی پذیرند
وی افزود: وقتی کشور همسایه در آتش تروریسم می سوزد ما نمی توانیم اجازه دهیم این آتش به مرزهای ایران هم سرایت کند؛ پس با رعایت قوانین بین المللی و با اجازه همان کشورها و بدون تجاوز به خاک آن کشور، تجربیات خود را در زمینه مبارزه با تروریسم در اختیارشان می گذاریم و به آنها کمک می کنیم؛ مانند نقش مشاوره ای ایران در عراق.
آیت الله موسوی تبریزی همچنین اظهار داشت: ما باید متحدان و دوستان خود را در منطقه حمایت کنیم و این حمایت به دو دلیل مذهبی و سیاسی صورت می گیرد؛ مردم مسلمان ایران هرگز به دلایل مذهبی تجاوز به کربلا و نجف را نمی پذیرند و به دلایل پیوندهای سیاسی نیز اجازه ناامنی در کشورهای دوست و همسایه اشان را نمی دهند.
واجب است از ناامن شدن کشور جلوگیری کنیم
وی به نفوذ داعش در عراق اشاره کرد و یادآور شد: وقتی استعمارگران در کشوری مانند عراق از طریق اختلافات مذهبی، قومی و همچنین ناآگاهی مردم توانسته اند داعش را پرورش دهند پس قطعاً خواهان نفوذ به کشوری مانند ایران هم هستند و واجب است که از ناامنی کشور جلوگیری کنیم.
دبیر مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم در ادامه به نقش علمای شیعه در مبارزه با گروه های تکفیری اشاره و خاطرنشان کرد: علما از طریق پایگاه اجتماعی خود می توانند حضوری بسیار ویژه در مبارزه با جریان های افراطی داشته باشند؛ به طور مثال آیت الله سیستانی از مراجع برجسته شیعه در عراق با رفتار خود و بدون برخورد عملی توانسته اند حتی در میان اهل تسنن هم پایگاه ویژه داشته باشند و بسیار مؤثر عمل کنند.
باید زمینه عداوت در میان امت های اسلامی از بین برود
وی ادامه داد: من معتقدم که باید زمینه عداوت، کینه و بذرهای دشمنی در میان امت های اسلامی از بین برود و زمین هایی که آماده روئیدن دشمنی است به نهال های دوستی تبدیل شود؛ شاید این پیوند امت اسلام، مشکل تر از اسلحه گرفتن و با داعش جنگیدن باشد.
آیت الله موسوی تبریزی همچنین افزود: متأسفانه با وجود تأکیدات رهبری مبنی بر حفظ وحدت مسلمانان، باز هم در برخی منبرها و مساجد و حتی برنامه های تلویزیونی شاهد الفاظ نادرستی هستیم که می تواند به اتحاد مسلمانان خدشه و بذر کینه ها را آبیاری کند.
با درایت و سیاست، بحران ها را مدیریت کنیم
وی افزود: نمونه برجسته این مدعا را می توان در برخورد با گروه های خلق مسلمان و منافقین در اوایل پیروزی انقلاب مشاهده کرد؛ در شرایطی که به دلیل دیدگاه های افراطی میان قومیت های مختلف ایران، می توانست درگیری و حتی جدایی طلبی اتفاق بیافتد، که با درایت و سیاست، منحرفین سرکوب شدند.
ریشه و اساس جنگ، سیاست و مدیریت است
وی در ادامه به سخنان اخیر دبیرکل حزب الله لبنان مبنی بر اعلام بسیج عمومی برای مقابله با گروه های تکفیری اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی باید در نوع اظهارنظرها و واکنش های خود بسیار دقت کنیم. جنگ، تنها اسلحه برداشتن نیست؛ ریشه و اساس جنگ، سیاست و مدیریت است. اگر این دو فاکتور مهم را نادیده بگیریم، پیروز نخواهیم شد.
آیت الله موسوی تبریزی افزود: سرداران کشور هم باید در سخنان خود همه جوانب منافع ملی و سیاست های کلان کشور را که توسط رهبری تعیین می شود در نظر بگیرند تا وحدت رویه حفظ شود. /گفتگو: کمند چوبینه/

منتشر شده در گفتار
بازگشت به بالا