پنج شنبه, 02 شهریور 1396 07:23

سلم فراتر از صلح در منطق قرآن

مبلغی: استنباط های دینی و مذهبی را باید به سمت تعاملات ادیانی و مذاهبی فعال و کارآمد ساخت./ اسلام فراتر از صلح به سلم می اندیشد./اسلام با طرح ادخلوا فی السلم کافه، به دنبال سلم است، سلم عمیق تر از صلح می باشد، چرا که صلح گاهی به صورت موردی و مقطعی است ولی سلم چنین نیست.

به گزارش شفقنا، حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی در نهمین دور گفت وگو با شورای جهانی کلیساها افزود: اسلام به دو دلیل به فراتر از صلح می اندیشد؛ یکی آن که سلم از حیث مفهومی، به مسالمت در روابط نظر دارد و دیگر این که قید “کافه” (جملگی) که در آیه است با صلح موردی یا مقطعی نمی سازد. قرآن به دنبال سلم به عنوان یک طرح کلان، فراگیر و قابل تداوم برای همه است.

او با اشاره به این که اعتدال گرایی دینی از رهگذر سه تلاش عمده و هم افزا در جوامع بشری امروز مستقر می گردد، گفت: این سه، یکی پررنگ کردن “بخش های مثبت و افراط گریز تاریخ” و حضوربخشی به آنها در حافظه جوامع امروزی است و دیگری تصفیه محیط های اجتماعی متدینان به ادیان و مذاهب از طائفه گری و رسوبات و لایه های آن است و سومی تعمیق روش های منتهی به استنباط  خطوط اعتدال گرایی دینی در جوامع متدین به ادیان و مذاهب می باشد.

استاد حوزه علمیه قم در خصوص تلاش اول گفت: تاریخ هر جامعه دینی دارای دو بخش مثبت و منفی است، که یکی  تجربه ها، اندیشه ها و گرایش های اعتدالی است و دیگری تجربه ها، اندیشه ها و گرایش های افراطی است. او گفت: گاه بر حسب دلائلی بخش منفی، فعال می گردد و گاه به دلائل دیگر بخش مثبت تاریخ ذهنیت ها را تسخیر می کند.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس ادامه داد: باید دو کوشش علمی و عملی همزمان صورت بگیرد تا بخش های مثبت تاریخ که گاه در لابه لاهای تاریخ گم می شوند احیاء، برجسته و فعال گردند و بخش های منفی افراط گرا قدرت مانور  خود را از دست بدهند و در حافظه جامعه فاقد حضور گردند. او با اشاره به ضرورت تصفیه محیط اجتماعی از تعصب و طائفه گری نیز گفت: “طائفه گرایی زدایی” یک نهضت اجتماعی است که آموزش، فرهنگ و تقنین باید به کمک آن بشتابند.

مبلغی استنباط اعتدال دینی و خطوط آن از منابع دینی را از دیگر روش های استقرار اعتدال گرایی دینی و مذهبی در جامعه دانست و گفت: عالمان دین این مهم را بر دوش دارند و آن ها قبل از هر چیز باید روش فهم و استنباط را تصحیح و تنقیح نمود.

* چهار عنصر روشی جهت کارامد سازی استنباط های ادیانی و مذاهبی

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس افزود: برآمدن در استنباط از فطرت به سمت فهم نصوص دینی، برآمدن در استنباط از توجه عمیق به انعکاس رحمانیت خداوند بر نحوه  تعامل با اتباع ادیان  و انسان، توجه به خاستگاه های مشترک ادیان در استنباط و تمرکز  بر مشترکات آنان دراهداف و آموزه ها چهار عنصر روشی تاثیر گذار جهت کارامد سازی عملیات استنباط های ادیانی و مذاهبی است و به اعتدال گرایی دینی و مذهبی منتهی می شود.

او گفت: هر چند تصفیه محیط تاریخی از رسوبات افراط گری،  تصفیه محیط اجتماعی از تعصب و طائفه گری و استنباط اعتدال دینی و خطوط آن هر کدام مستقل هستند ولی بر یکدیگر تاثیر می گذارند به همین دلیل نباید در مرحله اقدام و انجام یکی را به تاخیر انداخت و آن را به بعد موکول کرد.

* مفهوم اعتدال گرایی دینی و مذهبی

مبلغی در بخش دیگری از سخنان خود با تعریف اعتدال دینی و مذهبی گفت: اعتدال دینی و مذهبی عبارت است از این که نسبت به یک دین یا مذهب بر پایه استنباط از آن، بینش، منش و روشی از  دینمداری شکل بگیرد که بر اساس آن نه تنها در قبال افراد غیر متدین به آن دین یا مذهب، ظلم (یعنی نفی حقوق آنان ) صورت نگیرد که فراتر، اتباع آن دین و مذهب، رویکرد به اخلاق و کرامت انسانی را با غیر متدینان به آن دین و مذهب در پیش بگیرند و به سمت همزیستی با آنان، و حتی تعاون جدی با آنان برای بسط خیر  به پیش بروند.

* مولفه های چهارگانه شکل دهنده به اعتدال گرایی دینی

او اظهار داشت: بر اساس تعریف یادشده ، رعایت حقوق غیر متدینان به دین متبوع، رعایت اخلاق و کرامت انسانی نسبت به آنان، برقراری روابط همزیستی با آنان و نهایتا تعاون و همکاری با آنان در بسط و نشر خیر به معنای مشترک آن، چهار مولفه مهم شکل دهنده به اعتدال دینی هستند.

استاد حوزه علمیه قم با اشاره به تقسیم اعتدال دینی و مذهبی به اعتدال گرایی پویا و اعتدال گرایی ایستا گفت: اگر همه چهار مولفه یادشده تحقق بپذیرد، اعتدالی که شکل می گیرد، اعتدالی تام، پویا و سازنده  است؛ چه آن که با تحقق این مولفه ها، نه تنها حقوق غیر را رعایت می کنیم و رفتاری اخلاقی را نیز در قبال او در پیش می گیریم بلکه فراتر، حتی زندگی انسانی با سرنوشت مشترک را با او پیدا می کنیم و مهمتر این که مشکلات مشترک فراروی انسان را نیز از رهگذر تعاون و همکاری با او  در مسیر حل شدن قرار می دهیم.

مبلغی افزود: اما اگر صرفا مولفه اول یعنی عدم ظلم  به غیر یا دو مولفه  اول و دوم یعنی عدم ظلم و رعایت اخلاق تحقق بپذیرد، اعتدالی که شکل می گیرد، اگر چه مهم است ؛ ولی نیم بند، و فاقد وصف پویایی است؛ چه آن که پویایی در تحرک به سمت همزیستی  و حل مشکلات انسانی تجسم می یابد.

* دین در ذات خود معتدل است

او با اشاره به اینکه اعتدال از خارج دین به دین تحمیل نمی شود، گفت: شاید برخی تصور کنند که دین خود، فاقد اعتدال است یا حداقل خنثی است؛ این ماییم که باید  اعتدال را از باب مصلحت انسان به آن تحمیل نماییم! حقیقت این است که دین در ذات خود معتدل است این ماییم که به خاطر تاثیر پذیری از عوامل خارج از دین گاه افراط گری را به آن تحمیل می نماییم.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به اینکه  در این زمینه دلائل روشن در آیه ه سوره ممتحنه، آیه ۱۱۲ سوره نحل، آیه دوم و ۴۸ سوره مائده آمده است، گفت: خداوند در ارتباط با لزوم دوری از ظلم به غیر و ضرورت رفتار انسانی و نیکوکارانه با او در آیه هشتم سوره مائده می فرماید: لا یَنهاکُمُ اللهُ عَنِ الذَّینَ لَم یُقاتِلوکُم فِی الدّینِ وَ لَم یُخرِجوکُم مِن دِیارِکُم اَن تَبَرّوهُم وَ تُقسِطوا اِلَیهِم.

مبلغی افزود: قرآن آیه ۱۱۲ سوره نحل  در ارتباط با رفتن به سمت زندگی همزیستانه انسانی “یاتیها رزقها من کل مکان” را به کار برده اند و پیداست که آمدن رزق از هر مکان در یک چارچوب تعامل و تعایش عینیت می یابد. او ادامه داد: در ارتباط با تعاون با غیر برای نشر خیر آیه دوم سوره مائده “تعاونوا علی البر والتقوی” وآیه ۴۸ سوره مائده “فاستبقوا الخیرات” نازل شده است.

 

منتشر شده در گفتار

حجت الاسلام احمد مبلغی استاد حوزه علمیه قم نسبت به پیشتازی و جلوداری برخی جاهلان و شعله ور شدن آتش تفرقه در جهان اسلام توسط آنها هشدار داد و گفت: اگر ما خدای ناکرده به هر بهانه، و تحت هر عنوان در زمین تعصب و طائفه گری بازی کنیم در خلق “گناه اجتماعی تفرقه و تبعات آن” شریک خواهیم بود.

 به گزارش شفقنا حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی در دیدار با مدیران برخی دانشگاه ها و موسسه های علمی کشور اندونزی در قم خاطرنشان کرد: اگر جاهلانی چه درشیعه و چه در اهل سنت، حرکت تفرقه افکنانه ای را انجام دهد، همه به جای  رفتن و حاضر شدن در زمین آنان، و اقدام به بازی خطرناک در میدان تعصب و تفرقه، به نفی و کنترل عمل جاهلانه آنان اقدام نمایند. او گفت: باید در برابر خشونت  داعشیزم، پرچم فکری  “سَلام ” را بلند کنیم و به آن سمت برویم والبته سلم بین امت و نه سلم در برابر داعش، مگر آن که برگردند. استاد حوزه علمیه قم شعار سلم را از اساسی ترین، برجسته ترین و کانونی ترین شعارهای اسلام دانست، و گفت: تفاوت اسلام با ادیان دیگر در این است که سلم در نام خود دین اسلام تعبیه شده است.او گفت: از طرف دیگر اسلام برای تحیت مکرر میان افراد، (هنگامی که به همدیگر می رسند) واژه سلام را  انتخاب کرده که ناظر به روابط مبتنی بر سلم و صفا است.

مبلغی افزود: اسلام افزون بر این ها  راهبرد سلم را در قبال جاهلان برگزیده (قالوا سلاما)، و از همه خواسته است که داخل در  سلم بشوند (ادخلوا فی السلم کافه). او ادامه داد: بنابراین باید ضمن داشتن هوشمندی جدی برای فریب نخوردن، بر روی ریل سلم و سلام حرکت کنیم  و شعار، راهبرد، نگاه، اندیشه و جوهر حرکت ما را سلم بین امت تشکیل دهد. استاد برجسته حوزه علمیه قم گفت: کلام و فعل جاهل هرگز بوی سلم  و سلام نمی دهد؛ بلکه آنها همیشه دنبال آن هستند تا جامعه را به آتش اختلاف بکشانند و مومنان باید با عبور از این جاهلان، پادزهر حرکت های جاهلانه آنان را تعمیق، ترویج و تنفیذ سلم و سلام قرار دهند در غیر این صورت، خشونت آنان رواج می یابد و تفرقه آنان مستقر می گردد. او افزود: در مذاهب مختلف جاهلانی وجود دارد که بهانه ها و زمینه های تفرقه و جدایی را فراهم می کنند و اسلام به ما می آموزد که مومنان  از کنار جهل جاهلان، عبور کرامت آمیز [و نه ماندن و جزئی از مشکل و دعوا شدن] داشته باشند بلکه بالاتر بر سلم تمرکز،  و شعار  سلام  را سردهند تا “خشونتِ تفرقه” مستقر نگردد. به بیان دیگر بخش مهمی از مقابله با خشونت تفرقه، تمرکز راهبردی بر سلم و سلام است

مبلغی افزود: اگر عالمان و فرهیختگان به جای مقابله هوشمندانه، به توهین های مذهبی جاهلان و کوتاه اندیشان مجال توسعه دهند، به صورت طبیعی جاهلان ابتکار عمل را بیشتر به دست خواهند گرفت. او گفت: امروز شرایط جهان اسلام به گونه ای است که حفره های آتش تفرقه در برابر آن قرار گرفته است و مشابه چنین وضعیتی در عصر جاهلیت بویژه در آستانه بعثت پیامبر اسلام (ص) پیدا شده بود. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس خاطرنشان کرد: متاسفانه شرایط امروز کشورهای اسلامی از آنچه که در اواخر دوره جاهلیت شکل گرفته بود، نیز خطرناک تر شده است.

مبلغی ادامه داد: مسلمانان امروز در خطر تفرقه، درگیری های نظامی وکشتارها و به تعبیری در لبه حفره های آتش اختلاف شدید (شفاحفره من النار) قرار گرفته اند. او گفت: در چنین شرایطی اولین، فوری ترین و واجب ترین کار نجات دادن ( و به تعبیر قرآنی انقاذ) امت اسلامی است تا در شکاف ها و حفره های آتش فرو نیافتد. استاد حوزه علمیه قم افزود: همانگونه که در ابتدای ظهور اسلام، دین مبین اسلام با ابزار وحدت و الفت، مردم را از غلطیدن در حفره های آتش اختلاف نجات داد، امروز هم تنها ابزار نیرومند برای نجات مسلمانان، وحدت، انس و الفت میان قلوب آنان است.او با اشاره به اینکه وحدت مورد توجه اسلام فراتر از همراهی صوری، همنشینی ظاهری، و وحدت خشک است، گفت: وحدت اسلامی دارای روح لطافت بخش “الفت میان قلوب” است.

مبلغی افزود: ما باید هر کوشش، ابتکار و اقدامی که می تواند دور شدن قلب ها را از بین ببرد و بین آنها انس والفت ایجاد کند، را اجرایی و عملیاتی کنیم. رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به اینکه وحدت از نوع الفت و انس به ارتباطات، ابتکارات و تحمل  های گسترده نیاز دارد، گفت: ما باید با افزایش روحیه تحمل در خود، حالت احساس رمیدن و فرار  قلب ها از یکدیگر را از بین ببریم. او گفت: هر گروه و فردی که به جای نزدیک شدن به عمل به اصل ” قَالُوا سَلاَماً ” در زمینی که جاهلان برای تکفیر واختلاف بین مسلمانان ایجاد کنند، بازی کند، شریک جرم است.

مبلغی با بیان اینکه جرم تفرقه، عذاب دردناک در پی آن است، گفت: ما هر اندازه و به هر بهانه در زمین تعصب و طائفه گری بازی کنیم در خلق تفرقه شریک هستیم، در نتیجه، هر گناه، خطر و مشکلی که ایجاد شود وزر آن بر عهده افرادی است که تحت تاثیر جاهلان قرار گرفته و آن ها را عملا تایید کرده اند. عضو مجلس خبرگان رهبری در پایان در پاسخ به سوالی در مورد شیوه برخورد با عوامل ایجاد تفرقه، ضمن اشاره به اینکه تفرقه چی ها را باید منزوی کنیم، گفت: با حمایت همه، ممنوعیت و محدودیتی هوشمندانه برای اهل تکفیر و تفرقه ایجاد شود، البته بخشی از اهل تفرقه نیز باید دعوت به گفت وگو شوند. او در پاسخ به سوالی در مورد اختلافات بین ایران و عربستان سعودی گفت: شاید تصور پیشرفت جدی در برطرف شدن بخش قابل توجهی از اختلافات بین ایران و سعودی زود باشد؛ ولی ایران آمادگی دارد تا اختلافات خود را با سعودی ها تقلیل دهد، البته در صورتی که طرف مقابل نیز عزمی از خود نشان دهد.

مبلغی با اشاره به این نکته که توسعه تفرقه به ضرر همه است، گفت: جمهوری اسلامی ایران دارای آرمان وحدت اسلامی است و این فرصت و چارچوب مهمی را  برای تقلیل اختلاف فراروی ایران و سعودی می گشاید.عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: راضی نیستیم در مسیر انشقاق به جلو برویم بلکه تمایل به کنترل این اختلاف ها داریم و این به نفع همه است. او خطاب به مدیران و مسئولان دانشگاه های اندونزی ادامه داد: اندونزی کشور بسیار بزرگ و با جمعیت قابل توجه و انسان های با صدق و صفا، علاقمند به اسلام واندیشمندان برجسته ای است و این کشور با چنین ظرفیتی  باید نقش خود را برای فعال شدن و عملیاتی کردن شعار “سلم و سلام” در امت ایفا کند. مبلغی گفت: اندیشمندان اندونزی باید کشور خود منادی وحدت کنند و بدانند تفرقه به نفع اسلام، پیامبر اسلام (ص) وآینده و گذشته ما نیست، اگر کسانی دچار جهالت می شوند باید آنها را مدیریت کنیم نه اینکه خود ما تحت تاثیر شرایط خلق شده از سوی آنها قرار بگیریم.

منتشر شده در اخبار

حجت الاسلام و المسلمین احمد مبلغی عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به این که می توان روح الشریعه را به مثابه یک عنصر روشی نیرومند در اجتهاد به کارگرفت، گفت: بهره گیری از روح الشریعه در بسیاری از زمینه ها و حوزه های نوپیدای حیات بشری از جمله حقوق بشردوستانه، دارای اهمیت و کاربرد ویژه است. وی در کنفرانس حقوق بشردوستانه در کشور تونس خاطرنشان کرد: به کارگیری دقیق و گسترده روح الشریعه در اجتهاد، علاوه بر اینکه گاه و در مواردی فقیه را قادر به کشف حکم شرعی می کند، می تواند برای نسل های نو،  سه ویژگی “عقلانیت”، “اخلاقیت” و “هدفمندیت” فقه اسلامی را آشکار کند. او افزود: این فایده مندی حاصل از بکارگیری روح الشریعه از آن جهت است که روح الشریعه اگر به صورت دقیق کشف گردد، ما را به منطق شریعت نهفته در هر مجموعه، مجموعه از احکام فقهی نائل می آورد

✅*سه روح مهم نهفته در روح الشریعه

مبلغی با اشاره به این که عنصر روشی “روح الشریعه” هنوز در اجتهاد به صورت منضبط و گسترده جای خود را باز نکرده است، گفت: اگر  تلاشی متمرکز جهت کشف روح الشریعه مربوط به “احکام فقهی حامل حقوق بشردوستانه”  انجام گیرد، به سه روح مهم نهفته در این احکام مانند اصل تعدیل، اصل تفکیک و اصل تقلیل دست پیدا می کنیم.

✅*اصل تعدیل

او با اشاره به این که “اصل تعدیل” روحی جاری و ساری در کالبد احکام حامل حقوق بشردوستانه در اسلام است گفت: اصل تعدیل، حاوی سه  قاعده مهم ولازم الرعایه همچون: خارج نشدن از عدالت در جنگ، خارج نشدن از دایره اعتداءِ همانند و ایجاد  توازن بین فرصت های پیروزی و فرصت های صلح می باشد.

✅*خارج نشدن از عدالت در جنگ:

مبلغی یادآورشد: عدم برون رفت از عدالت یکی از قواعد حامل روح تعدیل نهفته در احکام حقوق بشردوستانه در اسلام است، گفت: این قاعده  از آیه شریفه “ولا یجرمنکم شنآن قوم على الا تعدلوا” به دست می آید.

✅*خارج نشدن از دایره اعتداءِ همانند.

او با اشاره به این که اقدام به “اعتداء همانند” وفراتر نرفتن از آن یکی از شاخه های اصل تعدیل در جنگ است، که از آیه “فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَى عَلَیْکُم” به دست می آید، گفت: قاعده اعتداء همانند، دو جنبه ایجابی و سلبی دارد که جنبه سلبی آن این است که از دایره اعتداء همانند فراتر نروید زیرا بلافاصله می فرماید “واتقوالله”. استاد حوزه علمیه قم با اشاره به ایجاد توازن بین فرصت های پیروزی و فرصت های صلح اظهار داشت: نوعا در جنگ ها همه توان و کوشش بر بهره گیری از هر فرصت جهت پیروزی استوار می گردد، و همین خود، موجب گسترش دایره خشونت، تخریب و قتل می گردد.او ادامه داد: اما قرآن به لزوم  اغتنام فرصت های منتهی به صلح نیز توجه نشان داده است تا آنجا که دستور می دهد که اگر در طرف مقابل، میل به صلح پدید آمد شما هم به آن تمایل یابید، “وان جنحوا للسلم فاجنح لها”.

✅*اصل تفکیک

مبلغی گفت: “اصل تفکیک” روح دیگری است که آن هم  در احکام حامل حقوق بشردوستانه در اسلام جاری و ساری است و از این اصل شش قاعده منبعث می گردد که  قاعده تفکیک بین مشارک و مقاتل در جنگ و قاعده تفکیک بین مقاتل فعلی و مقاتل غیر فعلی، از جمله آنها می باشد.او ادامه داد: مقاتل غیر فعلی اقسام متعددی مانند جریح، خواهان تسلیم، اسیر، آماده شونده برای قتال (بنابه برخی از اقوال) گریزنده از معرکه را در بر می گیرد.

عضو مجلس خبرگان رهبری همچنین قاعده تفکیک بین بی گناهان و غیر آنان، قاعده تفکیک بین مجموعه های ویژه همچون پیران، زنان، کودکان و بین غیر آنان از دیگر قواعد اصل تفکیک است.او گفت: قاعده تفکیک بین طبیعت (که دشمن در آن ساکن است یا از آن استفاده می کند و با خود آنان که در حال جنگ هستند، به این معنی که باید در حمله به آنان این تفکیک محل توجه باشد و به طبیعت سراسیمه حمله کنیم)، تفکیک بین شرایط جنگی (قبل از جنگ یا بعد از جنگ) و شرایط وقوع جنگ از اصول دیگر حقوق بشردوستانه در اصل تفکیک می باشند.

✅* اصل تقلیل

مبلغی با اشاره به اینکه فقه اسلام به شدت در پی تحقق “تقلیل  گرایی در جنگ” است، گفت: “تقلیل  گرایی در جنگ” روحی است که فقه اسلام به شدت در پی تحقق آن در خلال احکام خود بوده است.او ادامه داد: از این اصل قواعد مهمی مانند قاعده تقلیل دایره قتل در جنگ مانند نکشتن اسیر، مشارک غیر مقاتل، خواهان تسلیم، پیران و زنان و کودکان و تقلیل دائره تخریب در جنگ مانند عدم تخریب جنگل ها و درختان، عدم آلوده سازی آب ها و . برمی خیزد.

منتشر شده در گفتار

حجت الاسلام والمسلمین احمد مبلغی عضو مجلس خبرگان رهبری انجام و تعمیق مطالعات دانش بنیان پیرامون افراط گرای را  یک ضرورت دانست و خاطرنشان کرد: انجام و تعمیق مطالعات دانش بنیان پیرامون افراط گرایی، مبارزه با این پدیده را تسریع، دامنه های آن را وسعت و نقش آن را پر کیفیت می نماید.

وی در یادداشتی خاطرنشان کرد: حقیقت این است در میان دانش هایی که باید بر اساس آن ها افراط گرایی را بررسی نمود،  سه دانش جامعه شناسی، روابط بین الملل و دانش فقه از اهمیت بیشتری در این خصوص برخوردار هستند.

او اظهار داشت: تصویری کلی را باید از بررسی افراط گرایی از زاویه این سه دانش  ارایه کرد؛ تصویری که افق گشایی های همایش به سمت ارایه و اثبات آن،  حرکت می کرد

*جامعه شناسی و افراط گرایی مذهبی

استاد حوزه علمیه قم گفت: در زمینه “جامعه شناسی و افراط گرایی دینی” با دو حوزه روبرو هستیم؛ که یکی تاثیر  اوضاع اجتماعی بر افراطی گری، و دیگری تاثیر افراط گرایی مذهبی بر  جوامع است.

او یادآورشد: در خصوص اولی، یعنی: تاثیر اوضاع اجتماعی بر افراطی گری مذهبی،  عواملی همچون: فقدان مدلی در امت برای همزیستی، قرارگرفتن ابرهای تکفیر و تضلیل در آسمان پاره ای از مراکز فتوی، خوانش نصوص به صورت قشری و سطحی (یعنی خوانش سلفی افراطی نسبت به نص) و وزیدن بادهای بحران زا در جهت مخالف هویت اسلامی، بخش مهمی از عوامل شکل دهنده و یا زمینه دهنده به افراطی گری مذهبی است.

مبلغی گفت: خوانش سطحی و قشری از نصوص باعث شده تا بخشی از مردم مسلمان، قضایای اجتماعی را ساده و نه پیچیده بپندارند و حتی به خود اجازه دهند به فکر تطبیق “نصوص ساده انگاشته شده” بر “قضایای اجتماعی ساده پنداشته شده” برآیند.

او اظهار داشت: در ارتباط با دومی باید گفت:  افراط گرایی مذهبی  پنج خطر و آسیب بزرگ مانند “تأثیر سلبی بر دین مردم به ویژه بر اعتبار شریعت در نگاه و باور مردم”، “تأثیر سلبی و ویرانگر نسبت به امنیت  در جوامع اسلامی”،  “تأثیر سلبی و منفی بر ادبیات و مفاهیم جامعه”، “تاثیر سلبی و منفی بر اخلاق و محبت اجتماعی و تاثیر سلبی و منفی بر روابط اتباع مذاهب با یکدیگر را برای جامعه” در پی دارد.

*روابط بین الملل و افراطی گری

رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی یادآورشد: در این زمینه روابط بین الملل و افراطی گری نیز با دو مقوله مواجه هستیم؛ یکی تاثیر نوع روابط بین الملل بر ایجاد یا تقویت افراطی گری مذهبی است و دیگری تاثیر افراطی گری بر روابط بین الملل می باشد.

او خاطرنشان کرد:  در خصوص تاثیر نوع روابط بین الملل بر افراطی گری، می توان به نظریه “متن و زمینه” اشاره کرد به این معنی که افراطی گری به مثابه متنی است که در زمینه روابط خاص بین المللی بروز یافته است و آن،  نوع روابط، سیاست ها و رویکردهای ناعادلانه حاکم بر روابط بین الملل است.

مبلغی ادامه داد: به بیان دیگر، پدیده غیر انسانی و غیر دینی افراطی گری در منطقه نمی تواند بی ارتباط با سیاست های خارجی خشونت بار، تبعیض آمیز و سلطه خواهانه پاره ای از کشورهای بزرگ استکباری در عرصه بین الملل باشد. افزون بر این که این قدرت ها خود به ایجاد و تقویت افراطی گری مذهبی نیز  دست می زنند.

او خاطرنشان کرد: در خصوص تاثیر گذاری منفی افراطی گری مذهبی بر روابط بین الملل نیز باید گفت: تزریق سایه خوف و تروریسم به فضای بین الملل، تحمیل سایه “شرائط جنگ خواهانه” به روابط بین الملل، انتقال خشونت و ناامنی به جوامع مختلف در سطح بین الملل و  گسترش تعمیق فرهنگ غیر انسانی و بی رحمی در نگاه های ملت ها به یکدیگر،  بخشی از این تاثیرگذاری است.

منتشر شده در یادداشت

احمد مبلغی عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: مفاهیم انسانی در جهاد عاشورا به شدت مورد تاکید قرار دارد و جمله ” کونوا احراراً فی دنیاکم” کاملا نشان می دهد جهاد در نزد امام نه تنها با آزادگی و نگاه های انسانی مغایر نیست بلکه این جهاد، به قیودی توجه نشان می دهد  که با قطع نظر از دین، طبیعت انسانی آن را می پذیرد.

به گزارش شفقنا، احمد مبلغی در سخنانی به مناسبت تاسوعا و عاشورای حسینی خاطرنشان کرد: در جهاد امام حسین(ع) و قیام عاشورا مفاهیمی همچین نسب، شرافت، نصیحت و خیرخواهی، موعظه، منطق، ذلت ناپذیری، عبد و عبید نبودن موج می زد و اینها مفهوم واقعی جهاد در اسلام را به نمایش می گذارد.

او گفت:  امام حسین (ع)  در عین تحمل بیشترین، سخت ترین و قساوتمندانه ترین خشونت ها، رفتار و سلوکی را در عاشورا به نمایش گذاشتند که از اصلی ترین پیام های آن، این است که خشونت گرایی در منطق اسلام نیست.

استاد حوزه علمیه قم تاکید کرد: متاسفانه امروزه در فضای منطقه و جهان، گروه های خشونت گرای تکفیری، قساوت مندانه ترین رفتارها و خشونت ها را تحت عنوان جهاد انجام می دهند و به همین دلیل نفرت بارترین برداشت ها را نسبت به واژه جهاد و مفهوم آن در اذهان جهانیان ایجاد کرده اند.

مبلغی تاکید کرد: بر این اساس ضرورت تجزیه و تحلیل قیام عاشورا با تمرکز بر عنصر جهاد و مولفه های آن بیش از پیش احساس می شود.

او یکی از مهمترین مولفه های جهاد را بعدی انسانی و عاطفی آن دانست و گفت: قیام حضرت امام حسین (ع) در روز عاشورا، سرشار از احساس، عاطفه و نگاه انسانی حتی نسبت به لشکر دشمن و انسان های بیرحمی بود که ناجوانمردانه در مقابل او و یارانش صف آرایی کرده بودند.

رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی بیان داشت: در قیام عاشورا، امام و یارانش به هیچ وجه تمایلی به کشتن کسی و یا ورود و آغاز کردن به جنگ نداشتند، وعدم تلاش برای شروع جنگ و واقع نشدن حادثه، کوشش مدام در خلال جنگ برای دست کشیدن طرف مقابل از ادامه جنگ، در رفتار آنها کاملا مشهود و محسوس بود.

او گفت: حتی حضرت سید الشهدا (ع) در سخت ترین لحظات جنگ که بسیاری از عزیزان ایشان بر زمین افتاده بودند، این سلوک را از خود به نمایش گذاشتند.

مبلغی با اشاره به این که این سلوک حضرت (یعنی: دعوت به انتهاء  مواجهه) از سر پذیرش ذلت یا ترس از مرگ نبود؛ چرا که بارها و با کمال صراحت بر ذلت ناپذیری تاکید کرده بودند، گفت: امام حسین(ع) می خواست این سلوک اسلامی را به نمایش بگذارد که خشونت خط قرمز است.

او با اشاره به این که امام به هیچ وجه ذلت را نمی پذیرفتند، گفت: عنصر جهاد نزد آن حضرت، صد در صد  از جهادهای خشونت بار  متمایز و جدا است؛ امام به دنبال انجام یک نهضت در جهت اصلاح مشکلات امت بودند و وضعیت آن روز در بدترین شرایط خود، هم از حیث عدل و هم از نظر ارزش های اسلامی و انسانی قرار گرفته بود.

رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به این که شفافیت و صداقت دو عنصر دیگر در جهاد عاشورایی است، گفت: این دو عنصر به صورت بی نظیری در سیمای رفتار امام موج می زند ، و به همین اندازه، آشکار کننده چهره زشت و محتوای غیر انسانی خشونت های طرف مقابل بود.

او همچنین گفت:  امام حسین (ع) در سخت ترین شرایط با تاکید بر مفاهیم دینی، اثبات کردند که جهاد، خشونت گرایی نیست و جهاد در مقابل خشونت گرایی قرار دارد؛ چرا که مولفه های هر یک غیر از دیگری است.

مبلغی گفت: جهاد تکفیری وجدان انسانی را می آزارد و از خطوط قرمز انسانیت تجاوز می کند در حالی که جهاد عاشورایی، کاملا انسانی و مقید به ارزش های انسانی و فطری است.

او با اشاره به اینکه در نهضت حسینی مفاهیم انسانی، تربیت خانوادگی و پاکیزگی نفس موج می زد(حجور طابت و طهرت”) گفت: امام دنبال خشونت نبودند انجا که می فرمایند” فانظروا هل یحل لکم قتلی” جنگ و قتل را به طرف مقابل نسبت می دهند و خواهان ان هستند که این حادثه رخ ندهد و یا انجا “ولاتعجلو حتی اعظکم” تعجیل نکنید. با این سخن، آنها را دعوت می کند به اینکه وارد این عمل خشونت بار نشوند.

عضو مجلس خبرگان رهبری با اشاره به این که عنصر ذلت ناپذیری یک عنصر انسانی – اسلامی دیگر در قیام امام حسین(ع) است، گفت: ذلت ناپذیری به واضح ترین صورت در جهاد عاشورایی حسینی، برجسته شده است. این عنصر هم در رفتار و هم در سخنان امام تجلی پیدا کرده است.

او گفت:  مفاهیم انسانی در جهاد عاشورا به شدت مورد تاکید قرار دارد و جمله ” کونوا احراراً فی دنیاکم” کاملا نشان می دهد جهاد در نزد امام نه تنها با آزادگی و نگاه های انسانی مغایر نیست بلکه این جهاد، به قیودی توجه نشان می دهد  که با قطع نظر از دین، طبیعت انسانی آن را می پذیرد.

مبلغی ادامه داد: اینکه امام این جمله”فکونوا احراراً فی دنیا کم” را زمانی فرمودند که دشمن رفتارهای غیرانسانی در قبال زن، بچه و خیمه های حرم را در پیش گرفت، نشان می دهد که از یک طرف رفتار آن لشگر، عبور از خط قرمز انسانی بود و از طرف دیگر دین و طبیعت آدمی هماهنگ هستند.

او گفت: هماهنگی دین و فطرت از آن جهت که طبق سخن حضرت، این دو در قبال عمل ننگین هجوم به زنان و بچگان، به یک نقطه می رسند.

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با اشاره به این که عاشورا به نحو بی نظیری واقعیت تلائم دین و فطرت را تبیین و آشکار کرده، گفت: بی جا نیست حادثه عاشورا در طول تاریخ هموار مورد توجه، تامل و جذب انسان ها، گروه ها و مجموعه های بشری از غیر مسلمانان بوده است.

او ادامه داد: فراتر از آنچه که امروزه به عنوان عزاداری نسبت به امام حسین (ع) شکل می گیرد ( که امری لازم است) باید  تبیین درست مفاهیم اساسی مطرح در جامعه معاصر (همچون: جهاد، خشونت، وجدان عمومی و …) را با معیارهای عاشورایی محک بزنیم، و از معدن پرذخیره عاشورا اندیشه های مناسبات اجتماعی را استخراج نماییم.

منتشر شده در ویژه نامه محرم
صفحه1 از2
بازگشت به بالا