موحدی ساوجی: آسیب های اجتماعی هم از تریبون نماز جمعه مطرح شود.
استاد دانشگاه مفید با تاکید بر اینکه نمازجمعه های امروز اثرگذاری اوایل انقلاب را ندارند، گفت: نمازجمعه هایی که در ابتدای انقلاب به امامت مرحوم آیت الله طالقانی، مرحوم منتظری،‌ آیت الله دستغیب، شهدای محراب، مدنی و غیره برگزار می شد از جمله نمازجمعه های بسیار موفقی بود و با اقبال بسیار بالایی از مردم برخوردار بودند.باید آسیب شناسی جدی صورت بگیرد تا ریشه ناکارآمدی نمازجمعه امروز را پیدا کرد.
حجت الاسلام محمد حسن موحدی ساوجی در گفت و گو با خبرنگار شفقنا زندگی نماز جمعه را از جمله فرایض مهم و توصیه شده دینی، سیاسی و اجتماعی در قرآن دانست و اظهار کرد: نماز جمعه به عنوان  یک عبادت بزرگ دسته جمعى اگر درست برپا شود می تواند کلید رفع بسیاری از مشکلات و مسایل عرصه های مختلف به ویژه سیاسی و اجتماعی جامعه شود. ضمن اینکه موجب تلطیف روح و جان، تقویت روحیه همدلی و همستگی بین اعضای جامعه خواهد شد به همین دلیل به مومنان امر شده است که در روز جمعه وقتی شما را برای نماز جمعه فرا می خوانند، بشتابید.
وی در ادامه تصریح کرد: نمازجمعه به دلیل دو خطبه ای که دارد یک نماز صرفا عبادی نیست، باید در این خطبه ها به مسایل اجتماعی، سیاسی و اسلام پرداخته شود و نمازگذار نیز باید به آن خطبه ها گوش بدهد و در میان خطبه ها صحبت نکند. بر این اساس نماز جمعه نمازی است که در سرنوشت اجتماعی مسلمانان تاثیرگذار است و کسانی باید این وظیفه را بر عهده بگیرند که از نظر اخلاقی، اجتماعی و سیاسی شایستگی لازم را داشته باشند تا بتوانند اقشار مختلف مردم و جوانان را جذب نمازجمعه کنند.
حجت الاسلام ساوجی با اشاره به تأکید اسلام بر بیان مسائل سیاسی و اجتماعی در نماز جمعه تصریح می‌کند: احکام و شرعیات را می‌توان در نماز جماعت هم مطرح کرد، بنابراین در نماز جمعه باید در کنار بعد عبادی، بعد سیاسی هم لحاظ شود و فلسفه نماز جمعه از ابتدا همین بوده است، چنان که پیامبر(ص) خود پایه گذار آن بودند و نخستین نماز جمعه را در نخستین هفته ورود به مدینه اقامه کردند و در فاصله مسجد قبا تا مسجدالنبی مسیر حرکت پیامبر(ص)، مسجدی به نام «جمعه» است که نخستین نماز جمعه اسلام در آن خوانده شد.
این استاد استاد دانشگاه مفید در خصوص اینکه اینکه تا به امروز چه اندازه به نماز جمعه مطلوب انقلاب و امام نزدیک شده ایم، اظهار کرد: ما نه تنها به نماز جمعه مطلوب و مورد نظر امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی نزدیک نشدیم، بلکه روز به روز از آن فاصله گرفتیم. البته این مسئله علل و عوامل مختلفی دارد مهمترین دلیل آن این است که از این پایگاه مذهبی، سیاسی و اجتماعی که متعلق به همه سلایق و مردم جامعه و حتی کسانی که شبه دینی دارند را به تریبون یک جناح خاص استفاده کردیم.
به گفته حجت الاسلام ساوجی، ائمه جمعه باید در عمل و خطبه های خود بتوانند علاوه بر دعوت مردم به تقوا، بعد سیاسی و اجتماعی اسلام را نیز بطور صحیح به آنها منتقل کنند. مثلا نمازجمعه هایی که در ابتدای انقلاب به امامت مرحوم آیت الله طالقانی، مرحوم منتظری،‌ آیت الله دستغیب، شهدای محراب، مدنی و غیره برگزار می شد از جمله نمازجمعه های بسیار موفقی بود با اقبال بسیار بالایی از مردم برخوردار بودند.
وی ادامه داد: متاسفانه مراسمات نماز جمعه امروزه اثرگذاری مراسمات دهه های گذشته را ندارد بطوریکه در اوایل انقلاب و در طول دفاع مقدس نماز جماعت یکی از مکان هایی بود که در آنجا جوانان و مردم جذب جبهه های جنگ و مبارزه با دشمن می شدند اما در شرایط فعلی که با آسیب ها و مشکلات بیشتری نیز مواجه هستیم نمی توانیم از این تریبون ها در رفع، مدیریت و تغذیه فکری این آسیب ها و ارائه راهکار های علمی استفاده کنیم.
این کارشناس دینی با تاکید بر اینکه حضور مردم در نماز جمعه باید حداکثری باشد، افزود: ائمه جمعه باید در صحبت ها و انتقادات خود اخلاق اجتماعی را رعایت کنند تا امکان جذب حداکثری مردم برای حضور در این مراسم فراهم شود  و حتی شرایط باید به گونه ای باشد افرادی که شبه های دینی دارند بتوانند در نمازجمعه حضور داشته باشند. همچنان در  نمازجمعه اوایل دهه انقلاب این موارد رعایت می شد. بطور مثال جمعیت تهران در سال ۵۸ بسیار کمتر از جمعیت فعلی بود اما شرکت کنندگان  در نمازجمعه چندین برابر شرکت کنندگان فعلی بود بنابراین باید یک آسیب شناسی جدی صورت بگیرد تا مشخص شود که امام جمعه های آن زمان چه ویژگی هایی داشتند که مردم از مراسمات آن دوران استقبال می شد.
 وی درباره تأثیر نماز جمعه در آگاهی بخشی سیاسی اجتماعی به مردم و بصیرت دهی به آنان برای مواجهه با شرایط گوناگون، تأکید می‌کند: متأسفانه در این بعد کم کار بوده‌ایم، اگر آسیب‌های اجتماعی مانند طلاق، اعتیاد، بزهکاری و… را در نماز جمعه مطرح کنیم، می‌توان در مسیر رفع آن‌ها حرکت کرد؛ زیرا یافتن راهکار رفع این چالش‌ها صرفاً دستوری نیست و دولت‌ها به تنهایی نمی‌توانند از پس آن برآیند و باید مردم پای کار بیابند که بهترین جا برای جذب این همراهی، نماز جمعه و پررنگ کردن مسائل اجتماعی اخلاقی در خطبه هاست.
منتشر شده در گفتار
حجت الاسلام کاملان عضو هیات علمی دانشگاه مفید قم با تأکید بر اینکه امام جمعه باید بدون وابستگی به جریان‌ها و احزاب، مسایل کشور را برای مردم بیان کند، گفت: از سیاست اولیه‌ی نماز جمعه کاملاً دور شده‌ایم.
حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق کاملان در گفت‌وگو با شفقنا با بیان اینکه از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی، وقتی قرار شد نماز جمعه در کشور برگزار شود، نام این نماز، «نماز وحدت» بود، اظهار کرد: در آن زمان، نماز جمعه را با عنوان نماز وحدت می‌شناختند و این بود که در زبان سیاسی آن دوره، نماز دشمن‌شکن و امثال آن بود.
او در نقل خاطره‌ای از حدود سال ۱۳۶۲ و دوره‌ی دوم مجلس شورای اسلامی گفت: در آن انتخابات، ائمه‌ی جمعه هم در سراسر کشور کاندیدا داشتند و از افراد خاصی پشتیبانی می‌کردند. در نهایت مشاهده شد که این افراد و کاندیداهای ائمه‌ی جمعه در اکثر مناطق، رأی نیاوردند و این مساله، امام(ره) را نگران کرده بود که این به چه معناست که ائمه‌ی جمعه، کسانی را تأیید کنند و چنین و چنان کنند اما مردم به آن‌ها رأی ندهند. به همین دلیل دستور داده بودند بررسی شود که علت چه بوده است. گروهی تشکیل شده بود و بعضی با من تماس گرفتند که چنین نگرانی برای امام ایجاد شده و داستان هم این است که کاندیداهای مورد نظر ائمه‌ی جمعه در انتخابات، رأی نیاوردند و باید بررسی کنیم که چرا چنین شده است و از من خواستند در همین راستا به شیراز بروم که من به دلیل ناآشنایی با این شهر نپذیرفتم.
کاملان ادامه داد: دوباره از من خواستند به هرمزگان بروم که باز هم به دلیل آشنایی نداشتن با ائمه‌ی جمعه و حوزه‌ی آن منطقه نپذیرفتم و در انتها پیگیری مساله در استان مازندران را به عهده‌ی من گذاشتند. شاید بیش از یک ماه زمان برد و در این مدت با یکی دیگر از همراهان، هر پنج‌شنبه و جمعه که درس‌های حوزه و… بیشتر تعطیل بود برای بررسی وضعیت ائمه‌ی جمعه و اینکه میزان محبوبیت آن‌ها در میان مردم چقدر است، چقدر در نماز جمعه شرکت می‌کنند، نهادهای انقلاب چه رابطه‌ای با امام جمعه دارند و چه موقعیتی در آموزش و پرورش و دانشگاه‌ها و … دارند، به آن شهرها می‌رفتیم. البته این موارد را به گونه‌ای و با ظرافت خاصی بررسی می‌کردیم که چندان متوجه نشوند که داستان از چه قرار است. من و یکی از دوستان، کل استان مازندران را در این مأموریت بررسی کردیم.
این استاد دانشگاه گفت: به این دلیل این خاطره را به عنون مقدمه بیان کردم که بدانید اصلاً از ابتدا بنا بر این بود که نماز جمعه یک مرکز و یک کانون توحید و وحدت در جامعه‌‌ی آن منطقه اعم از شهرستان و استان و… باشد و همه قشر از افراد در نماز جمعه شرکت کنند. محتوای نمازجمعه و خطبه‌ها باید به گونه‌ای باشد که فرد تحصیل‌کرده، دانشگاهی و حوزوی که در نماز شرکت می‌کند و همچنین فردی عامی یا فردی متوسط، هر کدام به نوعی از خطبه‌ها استفاده کرده باشند. بنا این بود که خطبه‌ها دارای محتوای اخلاقی، معرفتی و امثال آن باشد.
امام جمعه باید بدون وابستگی به جریانی، مسایل کشور را برای مردم بیان کند
هرچه گذشت نماز جمعه از اهداف اولیه‌ی خود دور و دورتر شد
او با بیان اینکه در خطبه‌ی دوم نیز امام جمعه باید بتواند با یک بصیرت تمام و بدون وابستگی به جریان و حزب و گروهی و ملاحظات حزبی، مسایل کشور و مصالح مردم را برای آن‌ها بیان کند، گفت: در دوران اوایل انقلاب هم به هر حال احزاب گوناگون و جریانات چپ و راست و جریانات فکری متفاوتی از جمله انجمن حجتیه وجود داشتند و قرار بر این بود که امام جمعه بدون هیچ وابستگی به این جریانات بتواند مسایل سیاسی و اجتماعی کشور را تحلیل کند. متأسفانه به تدریج  هرچه گذشت نماز جمعه از اهداف اولیه‌ی خود دور و دورتر شد. به گونه‌ای که معمولاً در نماز جمعه یا امام جمعه مطالبی ایراد می‌کرد که به نوعی وحدت‌شکن بود و گروهی را جذب و گروهی را طرد می‌کرد و گاهی نیز اگر او این گونه عمل نمی‌کرد، سخنران قبل از خطبه‌ها  این مسوولیت را به عهده داشت تا مطلبی بیان کند که موجب اختلاف و بروز مشکلاتی در کشور شود.
از سیاست اولیه‌ی نماز جمعه کاملاً دور شده‌ایم
کاملان ادامه داد: این موضوعی بود که به طور مرتب اتفاق می‌افتاد. در عین حال به لحاظ علمی و دینی از محتوای خطبه‌ها هم کم می‌شد. البته این موضوع، کلیت نداشت و با اینکه فشارهای بسیاری از طرف گروه‌ها، احزاب و برخی شخصیت‌ها که وابسته‌ به بعضی  احزاب و گروه‌ها بودند، روی ائمه‌ی جمعه بود، بعضی از ایشان، حالت استقلال فکری و سیاسی خود را کاملاً حفظ کرده بودند و وارد مسایل جزیی و اختلاف‌برانگیز نشدند و نمی‌شدند و در محدوده‌ی کلیات راجع به مسایل کشور  صحبت می‌کردند. در خطبه‌ی اول نیز از مباحث دینی و اخلاقی در خطبه‌های نهج‌البلاغه، صحیفه‌ی سجادیه و قرآن کریم استفاده می‌کردند. این اصل سیاست‌گذاری درباره‌ی نماز جمعه و نهاد نماز جمعه بود اما امروز از این سیاست اولیه کاملاً دور شده‌اند و وضعیت به گونه‌ای دیگر ادامه پیدا کرد که متأسفانه گاهی موجب اختلاف و طرد مردم و خلوت شدن نماز جمعه می‌شود.
او با اشاره به استقبال گسترده‌ی مردم از نماز جمعه‌ها در اوایل انقلاب، اظهار کرد: نمی‌توان یک علت برای این استقبال مردم و بخصوص جوانان بیان کرد که بر فرض امروز به دلیل ضعیف بودن امام جمعه یا داشتن گرایشات حزبی و خطی وی جوانان استقبال نمی‌کنند. یک، این که در آن دوره‌ی اول، اشتیاق و عشقی در جامعه بود برای این که مسایلی را بفهمند که برای مثال قبلاً در رژیم شاه، امکان بیان آن نبود و بیشتر به اسلام انقلابی و آشنا شدن با آن علاقه داشتند که در دوره‌ی شاه نمی‌شد آن را بیان و ترویج کرد. بر این اساس از شخصیت‌هایی مثل آیت‌الله طالقانی که مفسر اسلام انقلابی بود و همچنین آیت‌الله منتظری که به نوعی همینطور بود و بعد از ایشان نیز دیگران استقبال می‌کردند. اکثر ایشان از انقلابیون بودند که  از دین و تشیع، تفسیر انقلابی داشتند. این عطش در میان مردم اما کم کم کمتر شد. به این دلیل که رادیو، تلویزیون، روزنامه‌ها، نهادهای فرهنگی و … دائماً همین اسلام و همین ایده را  ترویج می‌کردند و ایده‌ی طرف مقابل چندان پر و بالی داده نمی‌شد و امکان تبلیغ نداشتند.
عضو هیات علمی دانشگاه مفید قم تصریح کرد: نزدیک به چهل سال از انقلاب می‌گذرد؛ دیگر افراد انقلابی و طرفداران تشیع انقلابی چقدر می‌توانند این ایده را ترویج کنند؟ طبیعی است که مسایل، تکراری می‌شود. جوان از آن جا مطلبی می‌شنود که از تلویزیون و رادیو شنیده و روزنامه‌ها و مجلات، دیده است و طبعاً آن اثرگذاری را نخواهد داشت. همه‌ی آن را نمی‌توان به پای ناتوانی امام جمعه گذاشت بلکه عطش این سمت ماجرا و آن عشق و علاقه به این مساله هم کم شده است.
او با قرائت این آیه از قرآن که «إذا نودی للصلاه من یوم الجمعه فاسعوا إلى ذکر الله وذروا البیع ذلکم» گفت: نهاد نماز جمعه، همانطور که از اسم آن بر می‌آید، ریشه در قرآن کریم دارد. در سیره‌ی نبوی نیز پیامبر (ص) اقامه‌ی جمعه می‌کرد و بعد از ایشان هم ائمه‌ی اطهار. البته علی ابن ابی‌طالب(ع) در زمان حکومتشان اقامه‌ی جمعه می‌کرد، وگرنه بقیه‌ی ائمه که اصلاً امکان حکومت نداشتند بنابراین نماز جمعه توسط آن‌ها برگزار نشد.
کاملان تصریح کرد: همان مقداری که در سیره‌ی پیامبر و بعد از آن هم در سیره‌ی علوی وجود دارد، مشاهده می‌شود که بیشتر به مباحث دینی و تقویت روح دینی و اینکه مردم چگونه زندگی مومنانه داشته باشند، می‌پرداختند. دستور هم داریم که از تقوا برای مردم بگویید، مردم را به اخلاق اسلامی، آگاه و به سیره‌ی ائمه و سیره‌ی پیامبر آشنا کنید. این موارد، بخشی از دستوراتی است که امام جمعه به چه چیزهایی باید اهتمام ورزد. البته باید  مردم را به حوادث و  وقایع روز هم آگاهی دهند و آشنا کنند اما توجه امام جمعه به این جهت جلب باشد که  وارد جزییات و خط و خطوط سیاسی و گروهی و جناحی نشود.
او یکی از نقاط ضعف نماز جمعه‌های فعلی را برخورد خطی و جریانی بعضی امام جمعه‌ها خواند و افزود: البته این کلی نیست و همه‌ی ائمه‌ی جمعه اینطور نیستند اما نمونه‌هایی از آن در برخی از شهرها قابل دیدن است. امام جمعه‌هایی که به این صورت عمل می‌کنند، وابسته‌ به یک خط فکری خاص و در مقابل یک جریان دیگر هستند و هر هفته این نگاه را در خطبه‌ها مطرح می‌کند و گاهی هم به جنجال کشیده می‌شود. در نتیجه، طیف عظیمی که این تفکر و این خط سیاسی را قبول ندارند، نه تنها جذب نماز جمعه نمی‌شوند بلکه برخی نفرت پیدا می‌کنند. در نماز جمعه‌هایی که چنین افرادی امامت آن را به عهده دارند، گروه خاصی شرکت می‌کنند و مطالب گفته شده نیز تکرار مکررات است. بر فرض مشهد حدود سه میلیون جمعیت دارد، اگر یک دهم این جمعیت نیز به نماز جمعه بیایند، باید سیصد هزار نفر در نماز جمعه‌ی مشهد شرکت کنند، در حالی که اصلاً به این شکل نیست.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه البته آمار و ارقام، بسیار گفته می‌شود، ادامه داد: در همان دوره‌ی سال‌های ۶۲ و ۶۳ که برای بررسی ائمه‌ی جمعه می‌رفتیم، از خود امام جمعه می‌پرسیدیم که نماز جمعه‌ی حضرت عالی چقدر جمعیت حضور پیدا می‌کند. بر فرض می‌فرمودند که چهارصد هزار نفر اما بعد که محل نماز جمعه را از نزدیک می‌دیدیم، مشاهده می‌‌شد که اصلاً امکان اینکه این جمعیت در آن‌جا بنشینند، وجود ندارد. از خادم آن‌جا و از افراد شرکت‌کننده می‌پرسیدیم که چقدر جمعیت در نماز جمعه‌ها جمع می‌شود که بر فرض پاسخ می‌دادند اگر در ماه مبارک رمضان و مخصوصاً شب‌های احیا باشد، این شبستان پر می‌شود وگرنه تقریباً به اندازه‌ی یک سوم شبستان می‌آیند. تفاوت آن آمار با بررسی‌های ما بسیار بالا بود. به همین دلیل نمی‌توان چندان توجهی به آن آمار و ارقامی داشت که گفته می‌شود. باید رفت و دید که چه جمعیتی و چه قشری در آن‌جا حضور یافته‌اند.
نماز جمعه، جایگاهی که باید داشته باشد و قرار بود داشته باشد را ندارد
او تصریح کرد: گاهی بیشتر جمعیت، افراد پنجاه سال به بالا هستند که در حال گذراندن قسمت سوم عمر خود هستند و طبیعی است که در آن ایام به مسجد و حرم و… روی بیاورد و شرکت آن‌ها چندان تأثیرگذار نیست. حضور جوان‌ها، دانشگاهیان و گروه‌های فعال است که می‌تواند اثرگذار باشد. در حالی که این گروه‌ها کمتر در نماز جمعه‌ها دیده می‌شوند. به این دلیل است که عرض می‌کنم متأسفانه امروزه نماز جمعه، آن جایگاهی که باید داشته باشد و قرار بود داشته باشد را ندارد.
کاملان با تأکید بر این که وارد خصوصیات و جریانات سیاسی، گروهی و حزبی شدن امام جمعه به شدت مخل و مضر به نماز جمعه و رونق نماز جمعه است، گفت: اگر می‌خواهند نماز جمعه، اقشار و افکار  مختلف را جذب کند، امام جمعه نباید وابسته به یک جناح و جریان خاص باشد که متاسفانه بعضی از آن‌ها هستند و می‌بینید که این ضرر سنگینی را وارد می‌کند. متأسفانه در بعضی از شهرستان‌ها نیز پس از شنیدن خطبه‌ی اول مشاهده می‌شود که امام جمعه از علمیت و  آگاهی دینی بالایی برخوردار نیست و درس‌های حوزوی او آنچنان قوی نبوده است و مطالعات تفسیری و حدیثی و تاریخی خوبی ندارد. بر این اساس قشرهای فهیم و عاقل به آن‌طور نماز جمعه‌ها جذب نمی‌شوند.
او خاطرنشان کرد: بنابراین هم خطبه‌ی اول باید از محتوای خوبی برخوردار باشد و هم در خطبه‌ی دوم باید درباره‌ی مصالح کلی کشور صحبت شود و مردم را به اتحاد و وحدت دعوت کنند و این که به دشمن بیرونی توجه کنند. وضعیت کشور و اطراف آن را روشن کنند اینکه ما باید چطور همراه هم باشیم و ارتباط دولت و ملت باید چگونه باشد. نمی‌گویم نباید به دولت تذکر بدهند؛ این حق امام جمعه است که به دولت و دولت‌مردان تذکر دهد اما با چه لحن و چه بیانی که بهانه به دست دیگران داده نشود. علاوه بر آن معمولاً اینها جلسات خصوصی دارند، امام جمعه‌ی یک شهرستان با فرماندار، فرمانده‌ی انتظامی، سپاه و… با همدیگر جلساتی دارند و این تذکرات می‌تواند در آنجا داده شود و اگر مورد توجه قرار نگرفت، لازم است با یک اشاره و کنایه‌ی متین در خطبه‌ی نماز جمعه گفته شود.
این استاد دانشگاه با بیان اینکه با صراحت و برخوردهای چماقی و چکشی با نمایندگان دولت یا نماینده‌ی مجلس آن شهر برخورد کردن، شایسته نیست، اظهار کرد: گاه اختلافی بین نماینده و امام جمعه است و امام جمعه علیه نماینده و نماینده علیه امام جمعه حرف می‌زند. باید به این مسایل توجه شود و ولو نماینده‌ی آن شهر با امام جمعه مخالف است اما امام جمعه نباید از تریبون نماز جمعه چیزی علیه او بگوید. نباید این کار را انجام دهد چرا که نماز جمعه مرکز وحدت و کانون توحید است.
او با اشاره به اینکه در حوزه‌ها افراد بسیار لایق، فهیم و باسوادی وجود دارند اما متأسفانه از آن‌ها برای امامت جمعه استفاده نمی‌شود، گفت: دلیل اینکه استفاده نمی‌شود را باید از شورای ائمه‌ی جمعه پرسید. اگر معتقدند چنین افرادی نیستند، اعلام کنند تا ما اسامی افراد لایق را ردیف کنیم که این فرد با این ویژگی‌ها هم تحصیلات حوزوی بالا و هم تحصیلات دانشگاهی دارد، هم استاد دانشگاه است و هم بیان خوبی دارد، هم دینش خوب است و اهل  بخور و ببر و امثال آن نیست و اهل تقواست. بعد هم تحقیق کنند. یک بررسی در حوزه‌ها انجام دهند، دقیقاً می‌توانند  افرادی مناسب را پیدا کنند. البته آن افرادی که اهل فضل و دیانت هستند، تابع محض نیستند و برای خود، شأنی قایل هستند و مطالبی را می‌گویند که به نظرشان حق می‌آید و برای جامعه  صلاح می‌دانند. این ویژگی برای بعضی‌ها مشکل‌زاست و چندان نمی‌توانند به دنبال این ماجرا روند.
منتشر شده در گفتار
سید جواد ورعی: موضع گیری ائمه جمعه به نفع یک طرف موجب ترک نماز جمعه خواهد شد.
مدرس و محقق دینی گفت: پرهیز از ورود به مسایل اختلافی و جناحی در نماز جمعه ضروری است زیرا ورود به این مسائل و موضع گیری به نفع یک طرف، رنجش خاطر گروهی از نمازگزاران را به دنبال داشته و موجب ترک نماز جمعه خواهد شد. امام جمعه به منزله پدر معنوی همه اقشار مردم با سلائق گوناگون است.
حجت الاسلام و المسلمین سیدجواد ورعی درباره اینکه تا به امروز چه اندازه به نماز جمعه مطلوب انقلاب و امام نزدیک شده ایم، اظهار کرد: ما نه تنها به نماز جمعه مطلوب و مورد نظر امام خمینی بنیانگذار جمهوری اسلامی نزدیک نشدیم، بلکه روز به روز از آن فاصله گرفتیم. البته این مسئله علل و عوامل مختلفی دارد ولی به نظر من مهمترین عامل آن این است که این “پایگاه ملی و دینی” را به “پایگاه حزبی و جناحی” تبدیل کرده ایم. بارها گفته و نوشته ام که برخی از نهادها در جمهوری اسلامی، نهادهای ملی اند که به همه مردم با سلایق مختلف تعلق دارند. نماز جمعه هم از همین موارد است. باید نگاه ما به این پایگاه” نگاه ملی باشد که به همگان تعلق دارد. ستاد نماز جمعه، امام جمعه و همه کسانی که در اقامه این نماز دخیلند باید چنین نگاهی به نماز جمعه داشته باشند. بدون تغییر نگرش، نمی توان امیدی به بهبودی وضعیت نماز جمعه ها و حضور پرشور همه اقشار جامعه، مثل دهه اول انقلاب را داشت.
او درباره نقاط قوت و ضعف نماز جمعه های فعلی به ویژه در شهرهای بزرگ، گفت: نقاط قوت نماز جمعه مربوط به ماهیت این فریضه هفتگی و همگانی مربوط می شود. هدفی که شارع مقدس از تشریع این فریضه عبادی و سیاسی داشته، نقطه قوت آن است. اجتماع هفتگی، دیدار مومنان با یکدیگر در فضایی معنوی، آشنایی عموم مردم به ویژه جوانان و نوجوانان با معارف عقیدتی، اخلاقی و فقهی، و مسایل روز سیاسی، و وحدت و یکپارچگی مردم همگی از دستاوردهای برگزاری نماز جمعه است که البته با وضعیت کنونی کمتر تامین می شود.
ورعی برای دستیابی به برکات این فریضه رعایت چند اصل اساسی را ضروری دانست و تصریح کرد: اول، ائمه جمعه باید شخصیت های فراجناحی و موجه نزد همه اقشار مردم در شهرها و شهرستانها باشند. افرادی که نماد یک جناح و دسته سیاسی اند، تنها علاقمندان همان جناح سیاسی را جذب خواهند کرد.
دوم، شخصیت های اخلاقی و معنوی، و در عین حال آگاه به مسایل سیاسی و اهل تحلیل باشند، نه اینکه مطالبی را برای آنان به صورت سراسری ارسال کنند و آنها هم روخوانی کنند. شخصیتی که رفتار و کردارش، سلوکش، سخن گفتن و سکوتش آموزنده باشد حتی اگر با زبان به اخلاق و معنویت دعوت نکند.
سوم، مطالبی که ارائه می دهند، هم از نظر سطح علمی و هم از نظر نوع مطلب برای همگان قابل استفاده باشد. امروز سطح آگاهی های عمومی، سیاسی و دینی افزایش پیدا کرده، ایراد خطبه با تکیه بر آموخته های قدیمی و بدون مطالعه جاذبه ندارد.
چهارم، پرهیز از ورود به مسایل اختلافی و جناحی. زیرا ورود به این مسائل و موضع گیری به نفع یک طرف، رنجش خاطر گروهی از نمازگزاران را به دنبال داشته و موجب ترک نماز جمعه خواهد شد. امام جمعه به منزله پدر معنوی همه اقشار مردم با سلائق گوناگون است. مثل پدر خانواده که همه فرزندان را با رفتار خویش و بدون تبعیض اداره می کند.
منتشر شده در گفتار

محمدتقی فاضل‌میبدی

چکیده :عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: تریبون‌های قبل از خطبه‌های نمازجمعه نباید تنها در اختیار افراد محدود و مخالف دولت باشد بلکه همه گروه‌ها و سلیقه‌ها برای رفع مشکلات مردم باید بتوانند از تریبون این پایگاه مقدس استفاده کنند....

عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: تریبون‌های قبل از خطبه‌های نمازجمعه نباید تنها در اختیار افراد محدود و مخالف دولت باشد بلکه همه گروه‌ها و سلیقه‌ها برای رفع مشکلات مردم باید بتوانند از تریبون این پایگاه مقدس استفاده کنند.

حجت‌الاسلام محمد تقی فاضل‌میبدی روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با ایرنا خاطرنشان کرد: گاهی از این تریبون سخنرانان قبل از خطبه‌های نماز جمعه به دولت و برجام حمله می‌کنند و به جای وحدت، زمینه دوری و اختلاف فراهم می‌شود. وی ادامه داد: نماز جمعه پایگاه مقدسی است و باید خطبا و سخنرانان قبل از خطبه، مردم را به تقوا، رعایت اخلاق و وحدت دعوت و آنها را با مسائل روز آشنا کنند و این فلسفه اصلی نماز جمعه است.

فاضل میبدی افزود: افرادی به عنوان سخنرانان قبل از خطبه‌های نمازجمعه باید دعوت شوند که قلب مردم و مسلمانان را به هم نزدیک کنند ولی اگر از این تریبون حرف‌های خاصی بیان و یا علیه کسی موضع‌گیری سیاسی شود، مناسب نیست.استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: جایگاه نماز جمعه وحدت‌بخش است و افرادی که به عنوان سخنران دعوت می‌شوند باید به این پایگاه مهم آگاهی داشته باشند.

فاضل میبدی گفت: متاسفانه موضع‌گیری برخی سخنرانان قبل از خطبه‌ها، در شأن نماز جمعه نیست و به‌تازگی نیز به برجام و دولت حمله می‌کنند و این چیزی جز خسران ندارند. وی ادامه داد: دولت با رای مردم سرکار آمده هرچند ممکن است عده‌ای این دولت را قبول نداشته باشند، معنای آن این نیست که در نماز جمعه به آن حمله شود.

به گفته وی، انتقاد سازنده در محیط‌های علمی اشکال ندارد ولی اینکه از تریبون مقدس نمازجمعه، دولت را وابسته به خارج بدانیم خلاف اخلاق و تقواست و باید در این کارها تجدید نظر شود.

فاضل میبدی پیشنهاد داد از هر فکر و گروهی در نماز جمعه حضور و سخنرانی کند ولی این سخنرانی در راستای حل مشکلات مردم باشد نه اینکه به مشکلات کشور بیفزاید.وی گفت: اگر دولت بی‌اعتبار شود به همه ملت ضربه وارد می شود.

عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم گفت: دولت تلاش خود را برای رفع مشکلات اقتصادی به کارمی‌گیرد و سعی می‌کند رابطه خود را با دنیا درست کند و این اقدامات با همدلی میسر است. اگر از پایگاه نماز جمعه اختلاف‌افکنی شود به کل کشور ضربه وارد می‌شود.

منتشر شده در گفتار
سه شنبه, 04 اسفند 1394 09:16

تذكري به خطيب محترم نماز جمعه

محمدتقي فاضل ميبدي

وقولوا للناس حسنا (بقره/83)

دولت طلبي سبب نگهدار                با خلق خدا ادب نگهدار (نظامي)

جمعه گذشته خطيب جمعه تهران در خطبه‌های نماز خود جملاتي بر زبان آورد كه به نظر می‌رسید بافرهنگ نماز جمعه و دعوت به تقواي الهي همسويي و هم­خواني ندارد. این‌که در نماز جمعه بايد دو خطبه ايراد شود، وجه مشترك اين دو خطبه اين است كه بايد دعوت به تقواي الهي، يعني دعوت به اخلاق و عقلانیت و تحمل و دعوت به اتحاد ميان مسلمين صورت پذيرد؛ و دل‌ها را به هم نزديك نمايد و آن ”تخاصم“ كه به تعبير قرآن وصف اهل جهنم است از ميان مرم و جامعه مسلمين رخت بربندد. امثال اين جملات، كه بر اساس خبرگزاری‌ها، در جمعه گذشته در خطبه ايراد شد: «برخي از ابتداي انقلاب در موقعیت‌های مختلف بوده‌اند و گردن‌کلفت شده‌اند... برخي با تخريب شوراي نگهبان می‌خواهند پروبال را بچينند...» زيبنده خطبه‌های نماز جمعه نیست. به نظر می‌رسد چنين كلماتي در چنين جايگاهي از چند جهت خلاف مصالح اسلام و کشور است:

1-    از فلسفه‌های مهم نماز جمعه ايجاد همدلي ميان مسلمانان و سایر افراد ملت و استحکام پایه‌های اخوت و برادری است؛ اما اين نوع بيان و سخن كه حاوي كلمات غیراخلاقی است، جز كينه و عداوت در ميان ملت چيزي در برندارد.

2-    نسلي كه روزگار اوايل انقلاب را نديده است از خود می‌پرسد چرا برخي افراد كه در پست‌های مختلف بوده‌اند الآن ”گردن‌کلفت“ شده‌اند. از كجا كساني كه الآن در پست‌های مختلف هستند فردا ”گردن‌کلفت“ نشوند. افرادي كه در كنار امام بوده‌اند چنين شدند، پس كساني كه بعد از امام آمده‌اند چه خواهند شد.؟ بنابراين چه اعتمادي وجود دارد و چرا بايد در انتخابات شركت كرد؛ زيرا ممكن است برخي ”گردن‌کلفت“ شوند. يعني اين حرف‌ها جز نوميدي و یاس انگیزه‌ای باقي نمی‌گذارد.

3-    خطيب محترم در ادامه خطبه خود می‌آورد: «چرا بعضي كارهاي اقتصادي فقط زمان انتخابات انجام می‌شود...» آيا اين نوع سخن گفتن زير سؤال بردن انتخابات و یا دستگاه‌های اجرايي كشور نيست؟ پس بايد كارهاي اقتصادي را زمان انتخابات تعطيل كرد. چرا زماني كه در دولت پيشين به برخي نمايندگان چك پرداخت می‌شد تا برخي افراد را روانه مجلس نمايند، اعتراضي در خطبه‌ها برنخاست؟ و این كار خلاف تقوا در مذاق آقايان تلخ به نظر نيامد؟ آيا براي مبارزه با رقيب انتخاباتي بايد اخلاق اسلامي را زير پا گذاشت و از تريبون مقدس نماز جمعه این‌جور بهره سياسي برد و افراد را با كنايه ابلغ من التصريح متهم كرد؟ و با اين سخنان مردم را به‌ویژه جوانان را دلسرد نمود؟ آيا كانديداهاي مردم را به صدا و رسانه بيگانه وصل كردن توهين به شخصيت افرا د و یا رأی مردم نيست؟ آیا اين افرادي كه از فيلتر شوراي نگهبان گذشته‌اند، ممكن است مأمور انگليس باشند. و یا مردم با دستور انگليس به این‌ها رأی بدهند؟ به یاد دايي جان ناپلئون.

4-    خطيب محترم در اين خطبه می‌گوید: بايد سر صندوق رأی مرگ بر انگليس گفت؛ و یا واژه‌های: «بی‌حیایی، پررويي و حماقت نسبت به يك كشوري، تودهنی زدن» اين نوع گفتار در نماز جمعه با كدام آيه و یا روايتي می‌توان توجيه كرد. مگر در قران نيامده است: وقولوا للناس حسنا واقيموا الصلوة... اول با مردم در ست و زیبا سخن بگوييد بعد نماز بپا داريد (بقره /83) در اینجا نمی‌خواهم درباره خوب و یا بد كشوري قضاوت كنم. اما اخلاق اسلامي بما می‌گوید اگر با دشمن خود هم‌سخن می‌گویید در ست و نرم و مدارا سخن بگوييد. امير مؤمنان می‌فرمایند يكي از ابزارهاي سياست سعه‌صدر است و قران كريم اين منت را بر پيامبر می‌گذارد كه ما به تو شرح صدر داديم؛ و یا حضرت می‌فرماید سعي كنيد با كلام خود دشمن را به دوست تبديل كنيد. آيا اين نوع سخن گفتن و ایراد خطبه كردن چهره اسلام را مخدوش نمی‌کند.؟ آيا پيامبر با مخالفين خود این‌گونه سخن می‌گفت. واژه‌های گردن‌کلفت، حماقت و تودهني و... ممكن است در دعواهاي شخصي به كار رود، هرچند آنجا هم اين كلمات نكوهيده است، ولي در خطبه نماز جمعه با اين كلمات به جنگ رقيب سياسي رفتن و كسي را با كلمات خارج از نورم و اخلاق متهم كردن جاي خيلي سؤال است؛ و در آينده درباره اين خطبه­ها قضاوت مثبتي نخواهد شد.

آيا همان‌طور كه حمله به چند سفارت به ما آسيب وارد كرد، و همه دستگاه‌های رسمي کشور ازجمله مقام رهبري آن را محكوم كردند، حمله با چنين كلماتي دستگاه ديپلماسي ما را مخدوش نمی‌کند. و آسیبی بر ما وارد نمی‌سازد.؟ ای‌کاش اين آيه قران هميشه بكار می‌گرفتیم: ادفع باالتي هي احسن... با بهترين وجه با رقيبت برخورد كن، آنگاه می‌فهمی كه دشمني او به دوستي تبديل خواهد شد. (فصلت / 34) و یا اين بيت حافظ را به یاد می‌داشتیم:

آسايش دو گیتی تفسير اين دو حرف است                   با دوستان مروت با دشمنان مدارا

منتشر شده در یادداشت
بازگشت به بالا